Wat is AKW in een offerte van een aannemer, en hoeveel mag het zijn?

Waarom dat zo is

Een bouwbegroting is van onder naar boven opgebouwd. Onderaan staan de directe kosten: het materiaal en de arbeidsuren per onderdeel, van de fundering tot het schilderwerk, plus de onderaannemers voor bijvoorbeeld de installaties. Daarboven komen de bouwplaatskosten, ook wel algemene bouwplaatskosten of uitvoeringskosten: de steiger, de bouwkeet, het toilet, de afvalcontainer, de bouwstroom, de uitvoerder die het werk leidt, de verzekering van het werk zelf. Die horen bij dit project maar niet bij een enkel onderdeel. En daarboven komen de opslagen die bij het bedrijf horen en niet bij het project: de algemene kosten, de winst en het risico. Bij elkaar is dat de aanneemsom exclusief btw; de btw komt er als laatste over.

De algemene kosten zijn de vaste lasten van het bedrijf, verdeeld over alle projecten van een jaar. Het kantoor, de administratie, de calculator die jouw offerte maakte en de drie die niet doorgingen, de bedrijfswagens, het gereedschap, de opleidingen, de verzekeringen van het bedrijf, de accountant. Een bouwbedrijf berekent aan het begin van het jaar welk percentage over de directe kosten nodig is om die lasten te dekken; bij een klein bedrijf zonder kantoor is dat 6 tot 8 procent, bij een middelgroot bedrijf 10 tot 12. De winst is wat er overblijft voor de eigenaar en voor investeringen; in de bouw is 3 tot 5 procent gewoon, want de marges zijn dun. Het risico is de buffer voor wat er tegenvalt: een leverancier die duurder wordt, een week regen, een detail dat twee keer gemaakt moet worden. Dat is 1 tot 3 procent, en sommige aannemers rekenen het bij de winst.

Of de opslag apart zichtbaar is of in de posten is verwerkt, is een keuze van de aannemer. Een offerte met alle opslagen in de eenheidsprijzen lijkt goedkoper per post en is niet te ontleden; een offerte met een aparte regel AKW laat zien waar het geld heen gaat en is te vergelijken. Voor jou als opdrachtgever is de tweede prettiger: bij meerwerk kun je afspreken dat dezelfde opslag geldt, en je ziet direct of een aannemer een groot bedrijf is dat je overhead laat betalen of een kleine die zelf op de steiger staat. Beide kunnen goed zijn; het verklaart alleen de prijs.

Het percentage staat niet los van de rest. Een aannemer die 17 procent rekent maar scherpe eenheidsprijzen heeft, kan goedkoper zijn dan een die 10 procent rekent over dikke posten. Daarom vergelijk je nooit de opslag maar de totaalprijs voor exact dezelfde omschrijving, en let je op wat er wel en niet in zit: is de bouwplaats erin, de stelposten, het uitzoeken van de kozijnen, het afvoeren van het puin? Een offerte die 5 procent lager uitkomt maar het steigerwerk als stelpost heeft, is niet goedkoper.

Onderhandelen kan, maar niet over het percentage. Wie zegt dat 17 procent te veel is, krijgt een offerte met 12 procent en hogere posten. Wat wel werkt: minder werk in de aanneming en meer zelf regelen, zoals het schilderwerk of de vloer; een korting vragen bij opdracht binnen een termijn omdat de aannemer dan zijn planning kan vullen; of een vaste prijs afspreken voor een duidelijke omschrijving, zodat het risico kleiner wordt en de aannemer die buffer kan verlagen. En bij meerwerk vooraf vastleggen dat de opslag hetzelfde percentage is als in de offerte, want daar wordt in de praktijk het meest aan verdiend.

Wat je nu kunt doen

Vraag de aannemer om de opbouw: directe kosten per onderdeel, bouwplaatskosten en de opslagen apart. Een aannemer die dat kan laten zien, heeft zijn begroting op orde.

Reken het percentage na: € 12.000 op een aanneemsom van € 70.000 exclusief btw is 17 procent over de directe kosten en bouwplaatskosten samen. Kijk of de bouwplaatskosten apart staan of in de posten zitten.

Leg de offertes van twee of drie aannemers naast elkaar op dezelfde omschrijving en vergelijk de totaalprijs exclusief btw, niet het percentage; vul stelposten en ontbrekende onderdelen aan zodat de omvang gelijk is.

Spreek af dat meerwerk tegen dezelfde opslag wordt gerekend als de offerte en dat het vooraf schriftelijk wordt aangeboden; dat voorkomt de meerwerkverrassing achteraf.

Bespreek wat je zelf kunt doen of laten doen buiten de aanneming, zoals schilderwerk, vloeren of de tuin; dat verlaagt de grondslag waar de opslag over wordt gerekend.

Kijk naar de verzekering en de garantie die in de opslag zitten: een CAR-verzekering voor het werk en een garantieregeling zijn de tegenprestatie voor een deel van de algemene kosten.

Laat de omschrijving van het werk vastleggen in een werkomschrijving en tekeningen, zodat het risico voor de aannemer klein is en de vaste prijs een vaste prijs blijft.