Offertes vergelijken en aanbesteden

Over het uitvragen van werk bij aannemers en het beoordelen van wat er terugkomt.

De kern is één zin: twee offertes die duizenden euro's schelen, beschrijven vrijwel altijd verschillend werk. Zonder gelijke uitvraag vergelijk je niets, en de laagste prijs is dan de aanbieding waarin het meeste ontbreekt.

Dit artikel gaat over hoe je die gelijke uitvraag maakt, wat je in een offerte laat opnemen, en waar je op let bij het vergelijken.

De gebruikelijke gang is deze: je belt drie aannemers, ze komen kijken, en je krijgt drie bedragen. Die bedragen lopen ver uiteen, en je kiest de middelste omdat de laagste verdacht is en de hoogste te duur.

Wat er dan is gebeurd: elke aannemer heeft zelf bepaald wat het werk inhoudt. De een rekent met steiger, de ander met een ladder. De een neemt de afvoer van puin mee, de ander niet. De een gaat uit van een systeem met garantie, de ander van losse materialen.

De uitkomst is dat je drie prijzen voor drie verschillende werken vergelijkt.

De omkering is eenvoudig: je bepaalt eerst wat er moet gebeuren, en vraagt dan de prijs. Dat is wat een werkomschrijving doet — de werkzaamheden, de materiaal- en kwaliteitseisen en de hoeveelheden staan erin, en die stuur je naar alle drie.

Dan verschilt alleen nog de prijs, en dat is precies wat je wilde weten.

Signalen dat een offerte niet vergelijkbaar is:

• één totaalbedrag zonder specificatie per onderdeel
• geen merken of typen van de belangrijkste materialen
• geen uitspraak over steiger, afvoer en herstel van de omgeving
• geen stelpost voor onvoorzien
• geen garantietermijn, of één termijn voor alles
• geen uitvoeringstermijn
• algemene voorwaarden die niet zijn meegestuurd

En het duidelijkste signaal: een offerte die je binnen een dag krijgt na een bezoek van tien minuten. Dat is een schatting, geen aanbieding.

Zelf: de hoeveelheden opmeten. Vierkante meters, strekkende meters, aantallen. Dat is een middag werk en het maakt je uitvraag concreet.

Zelf: de werkomschrijving kiezen die bij je werk hoort en die meesturen. Op dit platform staan er zestig.

Zelf: de offertes vergelijken op inhoud. Maak een tabel met per punt wat er wel en niet in zit; dat is een halfuur en het maakt vrijwel altijd zichtbaar waarom de goedkoopste goedkoop is.

Niet zelf: het beoordelen van een constructief voorstel. Een ligger, een fundering, een raveelconstructie — daar hoort een constructeur naar te kijken, en die is er ook voor je.

Niet zelf, bij twijfel: de keuze tussen twee technisch verschillende oplossingen. Injecteren of zagen, isoleren of eerst de gevel — dat is advieswerk, en een adviseur zonder eigen product is daar het aangewezen adres.

Voor particuliere opdrachtgevers gelden geen aanbestedingsregels; je mag kiezen wie je wilt.

Wat wel geldt, is het Burgerlijk Wetboek over aanneming van werk. Twee bepalingen zijn in de praktijk bepalend. De aannemer moet je waarschuwen over onjuistheden in de opdracht die hij kent of hoort te kennen. En hij moet je tijdig waarschuwen over de noodzaak van een prijsverhoging én over de omvang daarvan; doet hij dat niet, dan kan hij die verhoging in beginsel niet doorberekenen.

Voor consumenten gelden daarnaast regels over algemene voorwaarden: bedingen die onredelijk bezwarend zijn, kunnen worden vernietigd.

Bij nieuwbouw geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, met een eigen stelsel van toezicht en een opleverdossier.

Bij een VvE handelt het bestuur binnen het mandaat van de vergadering; boven een bepaald bedrag is een besluit nodig.