De indexeringsclausule die je niet hebt gelezen

Er zijn grofweg vier varianten.

Vaste prijs zonder indexering. De aannemer draagt het risico. Dat is voor jou het prettigst en het zit verwerkt in de prijs: hij rekent een opslag voor dat risico. Bij een korte doorlooptijd is die opslag klein; bij een project van een jaar is hij dat niet.

Indexering op een algemene index. De aanneemsom wordt aangepast aan een landelijke bouwkostenindex. Dat klinkt objectief en het heeft een addertje: een algemene index bevat zowel arbeid als materiaal, en de samenstelling van jouw project kan daar sterk van afwijken.

Indexering per component, waarbij arbeid en materiaal apart worden geïndexeerd naar rato van hun aandeel. Dit is de zuiverste vorm en hij vraagt dat de opbouw van de aanneemsom bekend is.

En een risicoregeling, waarbij alleen bij overschrijding van een bepaalde drempel wordt verrekend. Dat vangt uitschieters af en laat normale beweging bij de aannemer.

Waarom dit nu anders ligt dan een paar jaar geleden: de bouwkosten stijgen inmiddels vrijwel volledig door arbeid en niet meer door materiaal. Materiaalprijzen zijn grotendeels gestabiliseerd; de looncomponent stijgt met de cao mee. Een clausule die de hele aanneemsom indexeert op een algemene index, verrekent daarmee ook over het materiaaldeel dat niet is gestegen — en dat is in het nadeel van de opdrachtgever.

Wat je dus vraagt, en dat is één vraag: welk deel van de aanneemsom is arbeid? Een aannemer hoort dat te kunnen zeggen. Met dat getal kun je beoordelen of een indexering redelijk is en of hij op de juiste grondslag wordt toegepast.

Wat je verder nagaat in de clausule:

Vanaf wanneer wordt er geïndexeerd? Vanaf de datum van de offerte, van de opdracht, of vanaf een bepaalde termijn daarna. Een clausule die vanaf de offertedatum indexeert terwijl jij pas drie maanden later opdracht geeft, rekent een periode mee waarin er nog niets gebeurde.

Welke index precies, met bron en publicatiemoment. "De gangbare index" is geen afspraak.

Is er een maximum? Een bovengrens aan de verrekening maakt het risico voor beide partijen begrensd, en dat is bij een lange doorlooptijd redelijk.

En werkt hij twee kanten op? Een clausule die alleen verhoogt en niet verlaagt, is geen indexering maar een eenzijdige aanpassing. Bij materialen die dalen — en staal, cement en glas deden dat — is dat relevant.

Let ook op de geldigheidsduur van de offerte zelf. Een offerte die zes maanden geldig is zonder indexering, bevat een risico-opslag voor die zes maanden. Een offerte die twee maanden geldig is, is scherper geprijsd. Wie de tijd heeft om snel te beslissen, betaalt minder.

Voor een VvE geldt daarbij iets extra's: tussen het besluit in de vergadering en de start van het werk zit vaak maanden. Vraag daarom bij een offerte voor de vergadering expliciet hoe lang hij geldig is en wat er gebeurt als de uitvoering pas een half jaar later start. Dat is precies de periode waarin het besluit verouderd raakt zonder dat iemand het merkt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: dezelfde aanneemsom onder de vier varianten, met de uitkomst na een jaar looptijd.

Aanvullend beeld: de opbouw arbeid tegenover materiaal, met de indexering per component erop toegepast.

Een clausule die vanaf de offertedatum indexeert, met de periode waarin er nog niets gebeurde.

Een offerte met een geldigheidsduur van twee en van zes maanden, met het verschil in risico-opslag.

Veelgestelde vragen

Welke varianten bestaan er? Vaste prijs, indexering op een algemene index, indexering per component, en een risicoregeling met drempel.

Waarom is een algemene index nu ongunstig? Omdat de stijging vrijwel volledig uit arbeid komt en de index ook over het materiaaldeel verrekent.

Wat vraag ik aan mijn aannemer? Welk deel van de aanneemsom arbeid is; daarmee beoordeel je de grondslag.

Vanaf wanneer wordt er geïndexeerd? Dat verschilt: vanaf offerte, opdracht of een termijn daarna - en dat maakt uit.

Moet er een maximum in? Bij een lange doorlooptijd is een bovengrens redelijk voor beide partijen.

Werkt indexering twee kanten op? Dat hoort wel; anders is het een eenzijdige aanpassing.

Waarom telt de geldigheidsduur van de offerte? Een langere geldigheid bevat een risico-opslag; snel beslissen is goedkoper.