Waarom je zonnepanelen minder opbrengen dan beloofd

De eerste oorzaak is schaduw, en die wordt bij de offerte structureel onderschat. Een schoorsteen, een dakkapel, een boom die in tien jaar is doorgegroeid, of het huis van de buren in de winter wanneer de zon laag staat: allemaal kosten ze meer dan hun oppervlak. Bij panelen die in serie zijn geschakeld op één omvormeringang, drukt schaduw op één paneel de opbrengst van de hele reeks. Optimizers of micro-omvormers voorkomen dat, en of die nodig zijn hoort bij de offerte te worden bepaald en niet erna.

De tweede is vervuiling. Panelen worden schoongespoeld door regen, en dat volstaat meestal — behalve op de onderste rand, waar vuil zich verzamelt en niet wegspoelt. Bij een flauwe hellingshoek en bij daken in de buurt van bomen of landbouw is dat een reëel verlies. Mos op de onderrand is het duidelijkste signaal.

De derde is de netspanning, en die is het minst bekend. Loopt de spanning in de wijk op zonnige middagen te hoog op, dan schakelt de omvormer zichzelf af of terug. Dat is een beveiliging en geen storing, en er komt geen melding van. Je ziet het alleen door de opbrengstgrafiek te bekijken: een piek die midden op de dag afvlakt of wegvalt terwijl het helder is, wijst hierop. Het is de netbeheerder die dit kan verhelpen, en melden helpt — zonder meldingen weet die niet waar het speelt.

De vierde is de omvormer zelf. Een omvormer die uitvalt of in storing staat, levert niets, en bij veel installaties merkt niemand dat wekenlang. Dat brengt de belangrijkste aanbeveling uit dit artikel: kijk minstens één keer per maand naar de opbrengst. De monitoringapp van de omvormer is daarvoor voldoende, en wie geen app heeft, noteert de teller.

De vijfde is degradatie, en die is normaal. Panelen leveren ieder jaar iets minder, in de orde van een halve procent per jaar. Over twintig jaar is dat merkbaar en het is geen defect; het staat in de garantievoorwaarden als vermogensgarantie.

Wat er niet bij hoort maar wel de verwachting kleurt: de offerte zelf. Opbrengstberekeningen gaan uit van een standaardjaar met een standaard instraling, van een schone installatie en van de opgegeven oriëntatie en hellingshoek. Een jaar met een grijze zomer levert minder op, en dat is geen fout van de installatie.

Wat je concreet doet, in volgorde:

Kijk in de monitoring naar de vorm van de dagcurve op een heldere dag. Een gladde boog is goed. Een afgeplat middendeel wijst op netspanning. Een curve met inzakkingen op vaste tijden wijst op schaduw. Een curve die op nul staat wijst op een storing.

Vergelijk je jaaropbrengst met die van een vergelijkbare installatie in de buurt, bijvoorbeeld via een openbaar opbrengstplatform. Een afwijking van tien procent is normaal; dertig procent is dat niet.

Laat de installatie eens in de vijf jaar nakijken, met aandacht voor de bevestiging en de doorvoeren. Dat is meteen het moment om naar het dak te kijken, want lekkage bij dakhaken is de meest voorkomende schade die met zonnepanelen samenhangt en die pas later zichtbaar wordt.

En bewaar de opleveringsgegevens: het aantal panelen, het type, het vermogen en de configuratie. Bij een verkoop of bij een garantieclaim is dat het enige waarmee je kunt aantonen wat er ligt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: vier dagcurves op een heldere dag - gladde boog, afgeplat midden, inzakkingen, en nul.

Aanvullend beeld: schaduw op één paneel in een serieschakeling, met het effect op de hele reeks.

Mos en vuil op de onderrand van een paneel, waar regen niet wegspoelt.

De opleveringsgegevens: aantal panelen, type, vermogen en configuratie.

Veelgestelde vragen

Wat wordt bij de offerte het vaakst onderschat? Schaduw, van een schoorsteen, dakkapel, boom of de lage winterzon.

Waarom kost schaduw meer dan zijn oppervlak? Bij een serieschakeling drukt één beschaduwd paneel de hele reeks.

Waar blijft vervuiling zitten? Op de onderste rand, waar regen het niet wegspoelt.

Wat doet een te hoge netspanning? De omvormer schakelt terug of af, zonder melding.

Hoe zie ik dat? Aan een dagcurve die midden op een heldere dag afvlakt of wegvalt.

Hoe vaak controleer ik de opbrengst? Minstens maandelijks, via de monitoringapp of door de teller te noteren.

Wat is normale degradatie? In de orde van een halve procent per jaar, en dat staat in de vermogensgarantie.