Hoe groot mag een aanbouw of dakkapel vergunningvrij zijn
Gecontroleerd op 4 september 2026
Het korte antwoord
In het achtererfgebied mag je onder voorwaarden bouwen zonder omgevingsvergunning. De hoofdlijnen: een aanbouw aan de achtergevel tot vier meter diep, met een maximale hoogte die is afgeleid van de verdiepingsvloer, en een dakkapel op het achterdakvlak met een vlakke afdekking, minstens een halve meter onder de nok, een halve meter boven de dakvoet en een halve meter van de zijkanten.
Daarbovenop geldt een grens aan het totaal bebouwde oppervlak van het achtererf: naarmate het erf groter is, mag er meer bij, maar nooit onbeperkt.
Vergunningvrij is niet eisenvrij. Ook een vergunningvrij bouwwerk moet voldoen aan de eisen aan constructieve veiligheid, brandveiligheid, isolatie en ventilatie uit het Besluit bouwwerken leefomgeving. Dat is het misverstand dat de meeste narigheid oplevert.
Wat je nodig hebt om te rekenen
De oppervlakte van het achtererfgebied: het deel van je perceel achter de lijn op één meter achter de voorgevel.
Wat er al staat in dat achtererfgebied: schuur, berging, carport, eerdere aanbouw, overkapping.
De diepte en de hoogte van wat je wilt bouwen.
Bij een dakkapel: de hoogte van de dakkapel, de afstand tot nok, dakvoet en zijkanten, en of het om het voor- of het achterdakvlak gaat.
Het omgevingsplan van je gemeente. Dit gaat vóór alles wat hierboven staat.
Of je woning een monument is of in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt.
Zo reken je het uit
Onderdeel
Grens
Opmerking
Aanbouw achtergevel, diepte
tot 4 m
Bij een grondgebonden woning
Aanbouw, hoogte
afgeleid van de eerste verdiepingsvloer
Maximaal 5 m
Dakkapel, dakvlak
alleen achter- of zijdakvlak
Voorzijde: vergunning
Dakkapel, afstand tot nok
≥ 0,5 m
Gemeten in het dakvlak
Dakkapel, afstand tot dakvoet
≥ 0,5 m
—
Dakkapel, afstand tot zijkanten
≥ 0,5 m
Per zijde
Dakkapel, afdekking
plat
Een schuine kap maakt het vergunningplichtig
Bijgebouw, hoogte
tot 3 m
Schuur, berging, overkapping
Bebouwd oppervlak achtererf ≤ 100 m²
max 50 % van het erf
Staffel
Bebouwd oppervlak achtererf 100 – 300 m²
50 m² plus 20 % van het meerdere
Staffel
Bebouwd oppervlak achtererf > 300 m²
hoger, met een absoluut maximum
Staffel
Monument of beschermd gezicht
geen vergunningvrij bouwen
Altijd vergunning
Deze maten zijn de landelijke hoofdregel en geen garantie. Het omgevingsplan van je gemeente kan strenger zijn, en bij twijfel geldt wat daar staat. Vraag het na bij de gemeente vóór je begint; dat kost een e-mail en het voorkomt een handhavingsbrief.
De rekenregel voor het bebouwd oppervlak. Bepaal de oppervlakte van het achtererfgebied. Bereken daarover de toegestane bebouwing volgens de staffel. Trek af wat er al staat. Wat overblijft, mag je bouwen.
Rekenvoorbeeld. Een tuin met een achtererfgebied van 180 vierkante meter, waarin al een schuur van 12 vierkante meter staat.
- toegestaan: 50 m² + 20 % van (180 − 100) = 50 + 16 = 66 m²
- al bebouwd: 12 m²
- resteert: 54 m²
- een aanbouw van 4,00 bij 6,00 meter is 24 m² → past ruim
Let op: die 24 vierkante meter past binnen het oppervlak, maar de diepte van vier meter is óók een aparte grens. Beide moeten kloppen.
| Onderdeel | Grens | Opmerking |
|---|---|---|
| Aanbouw achtergevel, diepte | tot 4 m | Bij een grondgebonden woning |
| Aanbouw, hoogte | afgeleid van de eerste verdiepingsvloer | Maximaal 5 m |
| Dakkapel, dakvlak | alleen achter- of zijdakvlak | Voorzijde: vergunning |
| Dakkapel, afstand tot nok | ≥ 0,5 m | Gemeten in het dakvlak |
| Dakkapel, afstand tot dakvoet | ≥ 0,5 m | — |
| Dakkapel, afstand tot zijkanten | ≥ 0,5 m | Per zijde |
| Dakkapel, afdekking | plat | Een schuine kap maakt het vergunningplichtig |
| Bijgebouw, hoogte | tot 3 m | Schuur, berging, overkapping |
| Bebouwd oppervlak achtererf ≤ 100 m² | max 50 % van het erf | Staffel |
| Bebouwd oppervlak achtererf 100 – 300 m² | 50 m² plus 20 % van het meerdere | Staffel |
| Bebouwd oppervlak achtererf > 300 m² | hoger, met een absoluut maximum | Staffel |
| Monument of beschermd gezicht | geen vergunningvrij bouwen | Altijd vergunning |
Waar het misgaat
Vergunningvrij wordt gelezen als eisenvrij. Een vergunningvrije aanbouw moet nog steeds een deugdelijke fundering hebben, constructief kloppen en aan de isolatie- en ventilatie-eisen voldoen. Bij verkoop of bij schade is dat de vraag die terugkomt.
Het omgevingsplan wordt niet gelezen. De landelijke regels zijn de bovengrens; de gemeente mag strenger zijn, en in veel wijken is zij dat.
Het achtererfgebied wordt verkeerd bepaald. Bij een hoekwoning of een vrijstaande woning loopt de grens anders dan mensen aannemen, en een deel van de zijtuin telt vaak niet mee.
De dakkapel krijgt een schuine kap. Een vlakke afdekking is voorwaarde. Een schuin kapje, hoe mooi ook, maakt het vergunningplichtig.
Er wordt aan de voorzijde gebouwd. Aan de voorkant is vrijwel niets vergunningvrij.
Het bebouwd oppervlak wordt opgeteld zonder de bestaande bouwwerken. Schuur, carport, overkapping en een eerdere uitbouw tellen alle mee.
Er wordt gebouwd op de erfgrens zonder afstemming. Vergunningvrij zegt niets over het burenrecht. Wij gaan over het gebouw; voor de burenrechtelijke kant verwijzen wij naar de handige links.
Wat dit voor jou betekent
Woningeigenaar. De verstandigste volgorde: eerst een e-mail naar de gemeente met je schets, dan pas een aannemer. Veel gemeenten geven kosteloos uitsluitsel over vergunningvrij bouwen, en een schriftelijke bevestiging is bij verkoop het stuk dat de discussie beëindigt.
Bewaar de tekening, de constructieberekening en de correspondentie in het woningdossier. Bij verkoop wordt naar precies die drie gevraagd.
VvE. Bij een appartementengebouw is vergunningvrij bouwen een andere vraag dan bij een eengezinswoning: het dak en de gevel zijn gemeenschappelijk, dus zelfs een vergunningvrije dakkapel vraagt toestemming van de vergadering. Landelijke regels gaan over de overheid; de splitsingsakte gaat over de vereniging, en die twee staan los van elkaar.
Twee punten voor een bestuur. Houd een register bij van verleende toestemmingen met de voorwaarden erin, want bij verkoop van een appartement komt de vraag terug. En leg per toestemming vast wie het onderhoud en de aansprakelijkheid draagt.
Huurder. Bouwen aan een huurwoning vraagt altijd schriftelijke toestemming van de verhuurder, ongeacht wat er vergunningvrij mag. Leg vast wat er bij vertrek mag blijven.
Zelfbouwer. Bij een kavel met een nieuw bouwplan telt de vergunningvrije ruimte pas mee nadat de hoofdvergunning rond is. Wat je in de aanvraag meeneemt, heeft geen vergunningvrije status meer.
Koper. Kijk bij een woning met een aanbouw of dakkapel na of die vergunningvrij mocht. Is dat niet zo en is er geen vergunning, dan koop je een handhavingsrisico dat later bij jou ligt.
Vakman. Toets de maten vóór u een offerte uitbrengt, en leg schriftelijk vast wie de vergunningplicht beoordeelt. Een bouwwerk dat net buiten de vergunningvrije maat valt, is een geschil dat u niet wilt.
Zie voor meer informatie
- Houtrot in de dakkapelGebrek
- Lekkende of beslagen serre of tuinkamerGebrek
- Schade aan een carport of overkappingGebrek
- Wat kost een verbouwing per vierkante meterRekenhulp
- Wat kost een dakkapel?Prijsgids
- De vergunninghistorie van een woning natrekkenStappenplan
- Carport of overkapping plaatsenWerkomschrijving
- Serre of tuinkamer plaatsenWerkomschrijving
- Uitbouw realiserenWerkomschrijving
Ervaringen van anderen
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.