Screens, uitvalschermen of luiken: wat past waar

Het uitvalscherm, een doek dat schuin naar buiten uitvalt, ook wel markies of knikarmscherm. Hij werkt als een tijdelijk overstek en houdt daarmee vooral hoge zon tegen. Sterkte: op het zuiden. Zwakte: bij lage zon van oost of west schijnt het licht eronderdoor, en hij is windgevoelig, een uitvalscherm hoort een windbeveiliging te hebben die hem automatisch intrekt.

De screen — een strak gespannen doek in geleiders, verticaal voor het raam. Sterkte: werkt op elke oriëntatie omdat hij het hele raamvlak afdekt, ook bij lage zon. Het doek is doorzichtig in één richting, dus je houdt uitzicht naar buiten terwijl het van buiten dicht lijkt. Zwakte: het doek is windgevoeliger dan een luik, al zijn er uitvoeringen met ritsgeleiding die aanzienlijk meer aankunnen.

Het rolluik — lamellen die voor het raam zakken. Sterkte: houdt vrijwel alle zon tegen, geeft geluidsdemping, biedt inbraakvertraging, en isoleert 's nachts iets. Zwakte: geen uitzicht en geen daglicht als hij dicht is, en de rolluikkast is bij een ingebouwde uitvoering een klassieke koudebrug en luchtlek.

Dat laatste verdient aandacht. Bij woningen uit de jaren zeventig en tachtig met ingebouwde rolluikkasten boven de kozijnen is die kast vaak het slechtst geïsoleerde en meest luchtdoorlatende punt van de hele gevel. Bij een kozijnvervanging is dat het moment om dat op te lossen — met een geïsoleerde kast, of door over te stappen op een opbouwmodel.

Luiken — draaiende of schuivende panelen. Sterkte: robuust, windbestendig, en bij lamellenluiken regelbaar. Zwakte: bediening, want een luik moet je openen en sluiten, en bij een raam op de eerste verdieping is dat onhandig.

Wat de keuze verder bepaalt:

De windbelasting. Bij een hoge verdieping, een vrijstaande ligging of aan de kust is een doekconstructie kwetsbaar. Vraag naar de windklasse van het product en naar de windbeveiliging.

De bediening. Handbediening werkt alleen als je thuis bent, en juist op de warmste dagen is dat vaak niet zo. Motorisch met een zon- en windautomaat is bij zonwering geen luxe maar de voorwaarde dat hij doet waarvoor hij is gekocht.

Het uitzicht. Screens houden uitzicht, rolluiken niet. Voor een werkkamer of woonkamer is dat een reëel verschil.

En de VvE. Bij een appartement is buitenzonwering een wijziging van het gevelaanzicht. Regel dat via de vergadering, en het beste is een vastgestelde standaard waarop iedereen kan aansluiten.

Voor dakramen geldt een eigen categorie: er bestaan buitenzonweringen speciaal voor dakramen, doorgaans een screen dat over het glas wordt gespannen. Dat is de toepassing met het grootste effect van allemaal, want een dakvlak vangt de meeste zon, en hij wordt het minst vaak toegepast omdat de bereikbaarheid lastig is. Bij een dakraam dat toch wordt vervangen, is dat het moment.

Tot slot een prijsopmerking: de bediening en de motorisering zijn een aanzienlijk deel van de kosten, en dat is precies het deel waarop wordt bezuinigd. Zonwering die er hangt en niet wordt gebruikt, kost hetzelfde als zonwering die er niet hangt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de vier soorten zonwering met per soort de oriëntatie waarop ze werken.

Aanvullend beeld: een ingebouwde rolluikkast als koudebrug en luchtlek, naast een opbouwmodel.

Een zon- en windautomaat, als voorwaarde dat zonwering doet waarvoor zij is gekocht.

Buitenzonwering op een dakraam, met het dakvlak dat de meeste zon vangt.

Veelgestelde vragen

Wat doet een uitvalscherm? Die werkt als tijdelijk overstek en houdt vooral hoge zon tegen.

Waarom werkt een screen op elke oriëntatie? Omdat die het hele raamvlak afdekt, ook bij lage zon.

Wat is het voordeel van een rolluik? Die houdt vrijwel alle zon tegen en geeft geluidsdemping en inbraakvertraging.

Wat is het nadeel? Geen uitzicht en geen daglicht als hij dicht is, plus de koudebrug van een ingebouwde kast.

Wanneer los ik die kast op? Bij kozijnvervanging, met een geïsoleerde kast of een opbouwmodel.

Waarom is motorisering geen luxe? Handbediening werkt alleen als je thuis bent, en juist op de warmste dagen ben je dat vaak niet.

Wat is de meest onderbenutte toepassing? Buitenzonwering op dakramen, want het dakvlak vangt de meeste zon.