Begrippen

A

• AanbestedenPremium · ook: Aanbesteden, aanbesteding, uitvragen, offertetraject, prijsvraag

  Aanbesteden is het uitvragen van een werk bij meerdere partijen om prijzen te kunnen vergelijken en een aannemer te kiezen. Het punt waar het bij particulieren en VvE's misgaat, is niet de keuze maar de vraag. Drie offertes op basis van een vage omschrijving leveren drie onvergelijkbare prijzen op, en dan kies je de goedkoopste — die vervolgens het meeste meerwerk oplevert. Een goede aanbesteding is bijna helemaal voorbereiding: wie precies hetzelfde vraagt, krijgt vergelijkbare antwoorden.

• AanbestederPremium · ook: Opdrachtgever, aanbestedende dienst (bij overheidsopdrachten).

  De aanbesteder is de partij die een bouwopdracht in de markt zet en bepaalt wat er moet gebeuren, binnen welk budget en onder welke voorwaarden. Bij een particuliere verbouwing ben jij dat zelf. Bij grotere projecten kan een architect die rol namens jou vervullen.

• AanbestedingPremium · ook: Aanbestedingsprocedure, gunning.

  Een aanbesteding is de procedure waarmee je een bouwopdracht gunt. Je omschrijft het werk, vraagt meerdere partijen om een prijs en kiest op basis van vooraf vastgestelde criteria. Hoe strakker je omschrijving, hoe beter de offertes vergelijkbaar zijn.

• AanbiedingsplichtPremium · ook: Aanbiedingsplicht, aanbiedingsverplichting, terugkoopplicht van de bewoner.

  Een aanbiedingsplicht is de afspraak dat je je woning bij verkoop eerst aan een vaste partij moet aanbieden, meestal de corporatie of de gemeente die hem ooit met korting verkocht. Pas als die partij afziet van koop, mag je vrij verkopen. Hoe de prijs wordt bepaald, staat in dezelfde regeling.

• AanbiedingsprijsPremium · ook: Offertebedrag, inschrijfsom.

  De aanbiedingsprijs is het bedrag dat een aannemer in zijn offerte noemt voor het uitvoeren van het omschreven werk. Het is een aanbod, geen eindafrekening: wat er niet in de omschrijving staat, zit er ook niet in de prijs.

• AanbouwPremium · ook: Uitbouw, bijbouw, annex.

  Een aanbouw is een nieuw bouwdeel dat tegen een bestaand gebouw wordt gezet, met een eigen fundering en dak. Denk aan een uitgebouwde keuken of een serre. Anders dan bij een dakkapel gaat het om uitbreiding op de begane grond.

• AanbrandlaagPremium · ook: Hechtlaag, chapisch, contactlaag.

  Een aanbrandlaag is een dunne mortellaag die op een gladde ondergrond wordt aangebracht om ervoor te zorgen dat de volgende laag stuc of pleister goed hecht. Zonder die tussenlaag laat het stucwerk na verloop van tijd los.

• Aangepaste woningPremium · ook: Rolstoelwoning, levensloopbestendige woning (verwant maar niet identiek).

  Een aangepaste woning is een woning die bouwkundig is aangepast aan iemand met een beperking. Denk aan drempelloze toegang, een verlaagd aanrecht, brede deuren of een traplift. De aanpassingen zijn afgestemd op de bewoner, niet generiek.

• AankoopmakelaarPremium · ook: Aankoopmakelaar, aankoopbegeleider, koopmakelaar, aankoopagent

  Een aankoopmakelaar is een makelaar die uitsluitend de belangen van de koper behartigt bij het zoeken naar, beoordelen van en onderhandelen over een woning. De kernvraag bij dit begrip is niet wat hij doet maar voor wie hij werkt. Bij elke woningtransactie zit er aan de verkoopzijde een professional die betaald wordt om de hoogste prijs te halen. Zonder aankoopmakelaar is de koper de enige amateur aan tafel, in de grootste financiële beslissing van zijn leven.

• AanleunwoningPremium · ook: Serviceflat (verwant), woning met zorgkoppeling.

  Een aanleunwoning is een zelfstandige woning naast of bij een zorginstelling, waarbij je gebruik kunt maken van diensten van die instelling. Je woont zelfstandig, maar zorg en ondersteuning zijn dichtbij.

• AanneemovereenkomstPremium · ook: Aanneemovereenkomst, aannemingsovereenkomst, bouwcontract

  Een aanneemovereenkomst is het contract waarin een opdrachtgever een aannemer opdracht geeft een werk tot stand te brengen tegen een prijs. Wat erin staat, bepaalt bij een geschil vrijwel alles. Bij verbouwingen wordt het contract vaak vervangen door een offerte met een handtekening, en dat is waar de meeste conflicten uit voortkomen.

• AanneemsomPremium · ook: Aanneemsom, aanneemprijs, contractsom

  De aanneemsom is het bedrag waarvoor de aannemer het overeengekomen werk uitvoert. Zij is vast, tenzij er meerwerk of minderwerk wordt afgesproken. Het verschil tussen de aanneemsom en wat je uiteindelijk betaalt, is bij verbouwingen doorgaans tien tot dertig procent. Dat verschil zit in meerwerk en in stelposten.

• AannemerPremium · ook: Bouwbedrijf, hoofdaannemer

  De aannemer is de partij die zich verbindt om een bouwwerk tot stand te brengen tegen een afgesproken prijs. Hij is verantwoordelijk voor het resultaat, ook voor het werk van zijn onderaannemers, en sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen draagt hij een zwaardere aansprakelijkheid voor gebreken.

• AansluitwaardePremium · ook: Aansluitcapaciteit, aansluitvermogen

  De aansluitwaarde is de maximale stroom die je woning van het net mag afnemen, vastgelegd in je contract met de netbeheerder. Zij bepaalt hoeveel apparaten tegelijk kunnen draaien, en zij is de reden dat een warmtepomp, inductie en een laadpaal niet altijd samengaan.

• AansprakelijkheidPremium · ook: Aansprakelijkheid, verantwoordelijkheid, aanspraak

  Aansprakelijkheid is de verplichting om schade te vergoeden die door een tekortkoming is ontstaan. Bij een bouwproject draait alles om één moment, en dat wordt onderschat. Bij oplevering verschuift de bewijslast. Vóór oplevering moet de aannemer laten zien dat het werk deugt; erna moet de opdrachtgever aantonen dat het niet deugt, en dat is aanzienlijk lastiger — de constructie zit dicht, de installaties zitten weggewerkt, en de herinnering aan wie wat deed vervaagt. Daarom is het opleverrapport het belangrijkste document van een verbouwing: alles wat daar niet in staat, is vanaf dat moment jouw probleem om te bewijzen. Een rondje lopen met een lijstje kost een middag en verplaatst het bewijsrisico met een handtekening.

• AansprakelijkheidsverzekeringPremium · ook: Aansprakelijkheidsverzekering, AVP, aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren, WA-verzekering

  Een aansprakelijkheidsverzekering dekt schade die jij aan een ander toebrengt, niet schade aan je eigen woning of spullen. Bij bouwen en verbouwen is dat het onderscheid dat telt: de opstalverzekering dekt jouw huis, de aansprakelijkheidsverzekering dekt wat jij bij de buren kapotmaakt.

• AantredePremium · ook: Aantrede, tredediepte, gaanderij­maat, giron

  De aantrede is de horizontale maat per trede: de afstand van de voorkant van de ene trede tot de voorkant van de volgende. Samen met de optrede — de hoogte per trede — bepaalt hij of een trap prettig loopt of dat je erop struikelt. Die twee maten staan niet los van elkaar: er bestaat een vaste verhouding tussen, en elke trap die daarvan afwijkt, voelt verkeerd zonder dat je meteen weet waarom.

• AanvangshuurPremium · ook: Aanvangshuur, aanvangshuurprijs, beginhuur

  De aanvangshuur is de kale huurprijs die je aan het begin van je huurcontract afspreekt, zonder servicekosten en zonder energie. Voor een woning met een gereguleerd contract is die prijs aan een maximum gebonden. Ligt hij daarboven, dan kun je hem laten toetsen en met terugwerkende kracht laten verlagen.

• AanvoertemperatuurPremium · ook: Aanvoertemperatuur, vertrektemperatuur, cv-temperatuur

  De aanvoertemperatuur is de temperatuur van het water dat vanuit de warmteopwekker naar de radiatoren of de vloerverwarming gaat. Bij een cv-ketel zit hier een verlies dat vrijwel niemand ziet, terwijl het rendement erdoor wordt bepaald. Een hoogrendementsketel haalt zijn hoge rendement alleen als het retourwater koud genoeg terugkomt om de waterdamp in de rookgassen te laten condenseren. Dat gebeurt onder ruwweg vijfenvijftig graden retour. Staat de aanvoer op tachtig, dan komt het water te warm terug, condenseert de ketel niet meer, en verdwijnt precies het rendement waarvoor hij is gekocht via de schoorsteen naar buiten. De ketel werkt dan als een gewone ketel met een hoogrendementsprijs.

• AardgasPremium · ook: Aardgas, gas, laagcalorisch gas, G-gas

  Aardgas is een brandbaar gasmengsel dat in Nederland wordt gebruikt voor verwarming, warm water en koken. Op de rekening staan kubieke meters, en dat is niet wat je koopt. Je betaalt voor energie-inhoud, en die verschilt per soort gas — Nederlandse woningen draaien op laagcalorisch gas dat minder energie per kubieke meter bevat dan het gas dat elders in Europa door de leidingen gaat. Toestellen zijn daarop afgesteld; een toestel uit het buitenland is niet zonder meer bruikbaar. Het is ook de reden dat de omschakeling naar geïmporteerd gas voor Nederland een technische operatie was en niet alleen een handelsvraagstuk.

• AardgasvrijPremium · ook: Aardgasvrij, van het gas af, gasloos, aardgasvrij-gereed, all-electric

  Aardgasvrij betekent dat een woning geen aardgas meer gebruikt voor verwarmen, koken en warm water. De volgorde is bepalender dan de techniek. Isoleren en ventileren komen eerst, de warmtebron daarna — een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning werkt niet goed en levert een hoge rekening en een koud huis op. En de belangrijkste vraag komt vóór alle andere: wat gaat er in jouw wijk gebeuren? Een warmtenet dat er over vijf jaar ligt, verandert het hele plaatje.

• AardingPremium · ook: Aarding, randaarde, aardleiding, aardelektrode, beschermingsleiding

  Aarding is de verbinding die metalen delen van een installatie met de aarde verbindt, zodat een defect stroom kan wegvloeien in plaats van door een mens. Aarding beschermt niet op zichzelf: hij werkt samen met de aardlekschakelaar. De aarding zorgt dat de foutstroom wegloopt, en de aardlekschakelaar merkt dat en schakelt binnen tienden van een seconde af. Ontbreekt één van beide, dan werkt de bescherming niet — en dat is precies de situatie in veel Nederlandse woningen van vóór 1975.

• AardlekschakelaarPremium

  De aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die de installatie in gaat met de stroom die eruit komt. Verdwijnt er onderweg stroom, bijvoorbeeld doordat iemand een draad aanraakt, dan schakelt hij binnen milliseconden uit. Hij beschermt mensen, niet apparaten.

• AcclimatiserenPremium · ook: Acclimatiseren, laten acclimatiseren, laten wennen, conditioneren, op klimaat brengen

  Acclimatiseren is het laten wennen van bouwmateriaal aan de temperatuur en luchtvochtigheid van de ruimte waarin het wordt verwerkt. Hout, laminaat, parket en pvc nemen vocht op of geven het af tot ze in evenwicht zijn met hun omgeving. Wie dat vooraf laat gebeuren, voorkomt dat de vloer na het leggen krimpt, zwelt of kromtrekt.

• AccoyaPremium · ook: Accoya is een merknaam die als soortnaam wordt gebruikt

  Geacetyleerd hout is naaldhout dat chemisch is behandeld zodat het nauwelijks nog vocht opneemt. Daardoor werkt het weinig en rot het niet, zonder dat er biociden in zitten. Het haalt duurzaamheidsklasse 1 — de hoogste — met snelgroeiend hout.

• AccuboormachinePremium · ook: Accuboormachine, accuschroefboormachine, accuschroevendraaier

  Een accuboormachine boort en schroeft op accustroom. Het is het meest gebruikte elektrische gereedschap in huis en het eerste apparaat dat een klusser aanschaft. De koppelinstelling is het onderdeel dat het verschil maakt tussen schroeven en beschadigen; die wordt in de praktijk het vaakst genegeerd.

• AcetonPremium · ook: Aceton, propanon, dimethylketon, nagellakremover

  Aceton is een snel verdampend, sterk oplosmiddel dat wordt gebruikt om verf, lijm, hars en vet te verwijderen. Het risico zit niet in de vloeistof maar in de damp, en dat is contra-intuïtief. Acetondamp is zwaarder dan lucht: hij zakt naar de vloer en kruipt over de vloer verder, tot bij een waakvlam, een stopcontact of een verwarmingstoestel. Werken met een open bakje aceton in een gesloten bijkeuken met een cv-ketel is daarmee een reëel brandrisico, ook als de ketel meters verderop staat.

• AchterdeurPremium · ook: Achterdeur, tuindeur, keukendeur

  De achterdeur is de toegang aan de achterzijde van een woning, doorgaans naar de tuin of naar een achterpad. Zij is inbraakgevoeliger dan de voordeur omdat zij uit het zicht ligt, en juist daar is het hang- en sluitwerk vaak lichter uitgevoerd.

• AchtererfgebiedPremium · ook: Achtererfgebied, achtererf, achtertuin in de volksmond

  Het achtererfgebied is het deel van je erf achter een denkbeeldige lijn die een meter achter de voorgevel van het hoofdgebouw begint en van daaruit evenwijdig aan de straat loopt. Binnen dat gebied mag je onder voorwaarden zonder vergunning een aanbouw, schuur of overkapping bouwen. Het bepaalt dus waar op je perceel het vergunningvrij bouwen begint.

• AchtergevelPremium · ook: Achtergevel, achterzijde, tuingevel

  De achtergevel is de gevel aan de achterzijde van een woning, doorgaans gericht op de tuin of op een achterpad. Bouwkundig en juridisch is dit de gevel waar het meeste kan: uitbouwen, dakkapellen en zonwering zijn aan de achterzijde vaker vergunningvrij dan aan de voorzijde, en welstand kijkt er minder streng naar.

• Achterstallig onderhoudPremium · ook: Achterstallig onderhoud, onderhoudsachterstand, uitgesteld onderhoud, verwaarlozing

  Achterstallig onderhoud is onderhoud dat volgens de normale cyclus al had moeten plaatsvinden en dat is uitgesteld. Het is niet alleen een kostenpost die vooruitschuift: het is een uitsluitingsgrond op de opstalverzekering en een aandachtspunt bij verkoop.

• AchterzetbeglazingPremium · ook: Achterzetraam, binnenzetraam, secundaire beglazing

  Achterzetbeglazing is een tweede ruit die aan de binnenzijde vóór het bestaande raam wordt geplaatst, met een luchtspouw ertussen. Het bestaande kozijn en glas blijven ongewijzigd zitten.

• AcrylaatkitPremium · ook: Acrylaatkit, acrylkit, schilderskit, overschilderbare kit, decorkit

  Acrylaatkit is een watergedragen kit die uithardt door verdamping van water en die na uitharding kan worden overgeschilderd. Hij is de kit van de schilder en de aftimmeraar: naden tussen plint en wand, tussen kozijn en stucwerk, tussen wand en plafond. En hij is matig elastisch — dat is zijn grens en tegelijk de bron van vrijwel elke klacht over kitwerk dat scheurt.

• AcrylkitPremium · ook: Acrylkit, schilderskit, overschilderbare kit, acrylaatkit

  Acrylkit is een watergedragen kit die na droging overschilderbaar is en die weinig beweging kan opnemen. Zij is bedoeld voor naden binnen die nauwelijks werken, en zij is niet geschikt voor natte ruimten of voor buitennaden die bewegen.

• AcrylverfPremium · ook: Acrylverf, acrylaatverf, watergedragen lak, waterverdunbare verf

  Acrylverf is verf op basis van een acrylaatdispersie in water, die na verdamping van het water een elastische, niet-vergelende film vormt. Zij is inmiddels de standaard voor binnen- en buitenschilderwerk en zij vraagt een andere werkwijze dan alkydverf.

• AdembeschermingPremium · ook: Adembescherming, stofmasker, mondkapje, halfgelaatsmasker, ademhalingsbescherming

  Adembescherming is persoonlijke beschermingsmiddelen die voorkomen dat je stof, damp of gas inademt tijdens het werken. Welke bescherming je nodig hebt, hangt af van wát er in de lucht zit: fijn stof vraagt een filterklasse, oplosmiddeldamp vraagt een gasfilter, en asbest of kwartsstof vragen beide plus een strikte werkwijze. Het meest gemaakte fout is een masker dragen dat het verkeerde tegenhoudt.

• AdereindhulsPremium · ook: Adereindhuls, aderhuls, eindhuls, ferrule

  Een adereindhuls is een metalen kokertje dat om het uiteinde van een soepele ader wordt geperst. Het lijkt een afwerkdetail en het is een veiligheidsvoorziening. Een soepele ader bestaat uit tientallen dunne draadjes, en die kruipen onder een schroefklem weg. Het koper vloeit langzaam weg onder de klemdruk, de verbinding wordt los, en een losse verbinding wordt warm — dat is de meest voorkomende oorzaak van een verkleurde klem en, verder doorgaand, van brand in een schakelkast. Een adereindhuls houdt de draadjes bij elkaar in een vaste vorm, zodat de klemkracht behouden blijft. Bij starre draad speelt dat niet; daar is een huls niet nodig.

• AerosolPremium · ook: Aerosol, waternevel, nevel, fijne druppels

  Een aerosol is een wolk van zeer fijne waterdruppels die in de lucht blijft zweven en diep in de longen kan worden ingeademd. Bij legionella is dat de enige besmettingsroute die telt: besmet water drinken maakt niet ziek, besmet water inademen wel.

• AfbijtmiddelPremium · ook: Afbijtmiddel, afbijt, verfafbijt, decapeermiddel, stripper

  Afbijtmiddel is een pasta of gel die een uitgeharde verf- of laklaag laat opzwellen en van de ondergrond laat loslaten, zodat je hem eraf kunt schrapen. Het is het alternatief voor afbranden en schuren, en het is de aangewezen methode bij profielwerk en bij loodhoudende verf — bij het eerste omdat het de vorm volgt, bij het tweede omdat er geen verhitting en dus geen looddamp bij komt kijken.

• AfbouwPremium · ook: Afbouw, afbouwfase, afwerking, second oeuvre

  De afbouw is alles wat na de ruwbouw komt: installaties, binnenwanden, vloerafwerking, keuken, badkamer, schilderwerk en afwerking. Het is het deel waar je het gebouw daadwerkelijk beleeft, en het is ook het deel waar budgetten het vaakst worden overschreden. De ruwbouw is redelijk voorspelbaar; de afbouw is dat niet, omdat de keuzes daar oneindig zijn.

• AfbraakPremium · ook: Afbraak, sloop, amoveren

  Afbraak is het slopen van een bouwwerk of van een deel daarvan. Het woord heeft twee betekenissen die elkaar raken: het slopen zelf, en het materiaal dat daarbij vrijkomt. Dat tweede is de laatste jaren veel belangrijker geworden: hergebruik van afbraakmateriaal is een van de concrete manieren om circulair te bouwen.

• AfbrandenPremium · ook: Afbranden, afblazen, thermisch verf verwijderen

  Afbranden is het verwijderen van oude verflagen door ze te verhitten zodat ze zacht worden en kunnen worden afgestoken. Het is effectief maar het is de meest risicovolle methode: brandgevaar bij het werken nabij hout en isolatie, en giftige dampen bij loodhoudende verf. Een heteluchtpistool op een gecontroleerde temperatuur is in vrijwel alle gevallen de betere keuze dan een open vlam.

• Afbreekmes · ook: Afbreekmes, breekmes, snap-off mes, cuttermes, segmentmes

  Een afbreekmes is een snijmes met een lang lemmet dat uit segmenten bestaat. Is de punt bot, dan breek je het voorste stukje af en snijd je verder met een scherpe punt. Het lemmet schuift uit een huis van kunststof of metaal en wordt vastgezet met een schuif of een schroef.

• AfdakPremium · ook: Afdak, overkapping, luifel, kapschuur

  Een afdak is een dak op staanders zonder gesloten wanden, dat een plek buiten droog en schaduwrijk houdt. Je vindt het boven een terras, een fietsenstalling, een houtopslag of een deur. Het is een zelfstandig bouwwerk, met een eigen fundering, een eigen afwatering en eigen regels over wat er zonder vergunning mag.

• AfdekfoliePremium · ook: Afdekfolie, afdekzeil, stucloper, schildersfolie, dekkleed, plakfolie

  Afdekfolie is dun kunststof- of papieren materiaal waarmee je vloeren, meubels en bouwdelen afdekt tegen verf, stof en vocht tijdens klus- en bouwwerk. Het is het goedkoopste materiaal op een klus en het bepaalt het grootste deel van de opruimtijd erna. De vraag is nooit of je afdekt maar waarmee: folie is waterdicht en glad, papier absorbeert en is stroef, en dat verschil is bij een gladde vloer letterlijk een valrisico.

• Afgewerkte vloerPremium · ook: Vloerpeil, bovenkant afgewerkte vloer, afgekort tot bkav of pv in tekeningen.

  De afgewerkte vloer is de vloer zoals je hem uiteindelijk ziet en gebruikt, inclusief dekvloer en vloerafwerking. In tekeningen is de bovenkant ervan het nulpunt waarvandaan alle hoogtes worden gemeten.

• AfkortzaagPremium · ook: Afkortzaag, verstekzaag, kapzaag, radiaalzaag

  Een afkortzaag is een vaste zaagmachine waarbij het zaagblad aan een arm naar beneden wordt gebracht op materiaal dat tegen een aanslag ligt. Zijn kracht is niet snelheid maar herhaalbaarheid: twintig plinten op exact dezelfde maat en onder exact dezelfde hoek. Dat is met een handzaag of een cirkelzaag niet te doen, en het is precies wat lijstwerk, plinten en vlonderplanken vragen.

• AfleversetPremium · ook: Warmte-afleverset, warmtewisselaarunit, HIU

  De afleverset is het apparaat dat de warmte uit een warmtenet of een collectieve installatie overdraagt aan de installatie van de woning. Zij bevat een warmtewisselaar, regelapparatuur en een warmtemeter. Zij vervangt de cv-ketel: er is geen verbranding, alleen warmteoverdracht.

• Aflossingsvrije hypotheekPremium · ook: Aflossingsvrije hypotheek, aflossingsvrij deel

  Bij een aflossingsvrije hypotheek betaal je alleen rente; de schuld blijft gelijk en moet aan het einde van de looptijd in één keer worden afgelost. Voor hypotheken van na 2013 geeft deze vorm geen recht op renteaftrek. Miljoenen bestaande hypotheken zijn wel aflossingsvrij, en die lopen de komende jaren af.

• AfplaktapePremium · ook: Afplaktape, schilderstape, schilderskrep, maskeertape, crêpetape, masking tape

  Afplaktape is een tape van crêpepapier met een verwijderbare lijmlaag, waarmee je een deel van het oppervlak afdekt zodat de verf er niet op komt. De hele kunst zit niet in het plakken maar in de kleeflaag en de verwijdertermijn. Tape die te sterk plakt of te lang blijft zitten, trekt bij het verwijderen de onderlaag mee — en dat is precies het schilderwerk dat je wilde beschermen.

• AfschotPremium · ook: Helling, verhang, afwatering, "op afschot leggen"

  Afschot is het opzettelijke hoogteverschil in een vlak waarmee water naar een afvoerpunt wordt geleid. Zonder afschot blijft water staan, en stilstaand water is de oorzaak van een groot deel van alle bouwschade.

• Afstandhouder · ook: Afstandhouder, afstandshouder, dekkingshouder

  Een afstandhouder is een hulpstuk dat de wapening op de juiste afstand van de bekisting of de ondergrond houdt. Daarmee bepaalt hij de laag beton rondom het staal, de betondekking. Die laag beschermt het staal tegen roest en bepaalt hoe lang de constructie meegaat. Weinig geld, groot gevolg.

• AftapkraanPremium · ook: Aftapkraan, aftappunt, ontluchtings- en aftapkraan, vulkraan

  Een aftapkraan is een klein kraantje op het laagste punt van een leiding, om die leeg te laten lopen. Wie hem voor het eerst gebruikt, loopt vrijwel altijd tegen hetzelfde aan. Je draait de aftapkraan open en er komt bijna niets uit — want een leiding die aan de bovenkant dicht is, houdt zijn water vast door onderdruk. Er moet lucht bij kunnen. Open een tappunt hoog in de installatie en het loopt alsnog leeg. Dat is de hele truc, en zonder die tweede handeling denk je dat de leiding leeg is terwijl er water in staat dat straks bevriest.

• AftimmeringPremium · ook: Aftimmering, aftimmerwerk, afwerktimmerwerk

  Aftimmering is al het timmerwerk dat de ruwbouw afwerkt en wegwerkt: kokers, kasten, aanslagen, dagkanten, plinten en betimmerde vlakken. Het draagt niets, maar het bepaalt wel hoe strak een ruimte oogt. In offertes staat het als aparte post, en wat die post precies bevat, verschilt sterk per aannemer.

• AfvoerPremium · ook: Binnenriolering, afvoerleiding

  De afvoer is het buizenstelsel dat afvalwater en soms regenwater uit de woning naar het riool brengt. Het werkt zonder pomp, alleen op zwaartekracht, en juist daarom bepalen afschot en ontluchting of het goed functioneert.

• AfzuigkapPremium · ook: Dampkap, wasemkap, afzuigkap

  Een afzuigkap voert kookdampen, vet en vocht af boven het fornuis. Er zijn twee principes: afvoer naar buiten, en recirculatie waarbij de lucht door een koolstoffilter gaat en in de keuken terugkomt. Alleen afvoer naar buiten haalt het vocht en de verbrandingsproducten werkelijk uit de woning; recirculatie neemt geur weg maar geen vocht.

• AirconditioningPremium · ook: Airconditioning, airco, klimaatinstallatie, koelinstallatie

  Airconditioning is een installatie die de lucht in een ruimte koelt en ontvochtigt, meestal met een buitenunit en een of meer binnendelen die door een gesloten koudemiddelleiding met elkaar verbonden zijn. Hetzelfde toestel kan in de meeste gevallen ook verwarmen.

• AkoestiekPremium · ook: Akoestiek, ruimteakoestiek, geluidsbeleving, zaalakoestiek

  Akoestiek is de manier waarop geluid zich in een ruimte gedraagt: hoe lang het naklinkt, hoe verstaanbaar spraak is en hoe vermoeiend of prettig een ruimte klinkt. Het onderscheid met geluidsisolatie is de sleutel. Isolatie los je op met massa: een zware muur houdt geluid tegen. Akoestiek los je op met absorptie: een zacht, poreus oppervlak neemt geluid op. Een zwaar gordijn verbetert de akoestiek en isoleert nauwelijks; een betonnen wand isoleert uitstekend en maakt de akoestiek slechter.

• AlarmsysteemPremium · ook: Alarmsysteem, alarminstallatie, inbraakalarm, beveiligingssysteem, alarmcentrale

  Een alarmsysteem signaleert een inbraak en waarschuwt de bewoner, de omgeving of een meldkamer. Er is een misverstand dat mensen geld laat uitgeven aan de verkeerde volgorde. Een alarm voorkomt geen inbraak; het verkort de tijd die iemand binnen heeft. De eerste laag is en blijft mechanisch: hang- en sluitwerk, kerntrekbeveiliging, de scharnierzijde, zicht en verlichting. Een alarm op een deur die in twintig seconden opengaat, meldt netjes dat er iemand binnen is. Op een deur die drie minuten weerstand biedt, is die melding wél iets waard.

• Algemene ledenvergaderingPremium · ook: ALV

  De algemene ledenvergadering is het orgaan waarin de eigenaren van een appartementencomplex samen besluiten nemen. Zij stelt de begroting vast, keurt de jaarrekening goed, benoemt het bestuur en besluit over onderhoud, verduurzaming en uitgaven. Voor het gebouw is zij het moment waarop onderhoud wordt goedgekeurd of uitgesteld. Elk groot project begint hier.

• Algemene ruimtePremium · ook: Algemene ruimte, gemeenschappelijke ruimte, gemeenschappelijk gedeelte, algemene ruimten

  Een algemene ruimte is een deel van een gebouw dat niet tot een afzonderlijk appartement behoort maar gemeenschappelijk eigendom is van alle eigenaars samen. Denk aan het trappenhuis, de entreehal, de galerij, de lift, de fietsenberging en de technische ruimte. Wat een algemene ruimte is en wat niet, staat in de splitsingsakte — en dat is bepalend voor wie het onderhoud betaalt, wie mag beslissen over een verandering, en wie aansprakelijk is als er iemand valt.

• Alkali-silicareactiePremium · ook: Alkali-silicareactie, in rapporten vrijwel altijd afgekort tot ASR

  Een alkali-silicareactie is een trage chemische reactie in beton, tussen de alkalien uit het cement en bepaalde soorten grind of steenslag. Er ontstaat een gel die water opneemt en uitzet. Daardoor zwelt het beton en scheurt het van binnenuit. Het verloopt over tientallen jaren.

• AlkydverfPremium · ook: Alkydverf, alkydharsverf, terpentinegedragen verf, oplosmiddelhoudende verf, synthetische lak

  Alkydverf is verf met een alkydhars als bindmiddel, verdund met terpentine of white spirit. Er zit een eigenschap in die niemand op de bus vermeldt en die achteraf niet te herstellen is. Witte alkydverf vergeelt, en hij vergeelt het hardst waar geen daglicht komt. Achter een deur, in een kast, achter een gordijn of op een noordkamer wordt het wit binnen enkele jaren merkbaar geler dan hetzelfde wit dat in de zon zit. Daglicht draait dat deels terug, maar niet volledig — en dat is de reden dat wit binnenwerk tegenwoordig zelden nog in alkyd wordt uitgevoerd.

• AllesbranderPremium · ook: Allesbrander, allesbrandkachel, multibrandstofkachel

  Een allesbrander is een kachel die op meer dan een vaste brandstof kan branden, meestal hout en steenkool of briketten. Hij heeft daarvoor een rooster met een aslade eronder en luchttoevoer van onderaf. Een gewone houtkachel heeft die onderlucht juist niet en stookt op een vlakke vuurvaste bodem.

• AluminiumPremium

  Aluminium is een licht, corrosiebestendig metaal dat in de bouw vooral in profielvorm wordt toegepast: kozijnen, puien, dakranden, gootbekleding en ladders. Het roest niet, het is sterk in verhouding tot zijn gewicht, en het geleidt warmte uitzonderlijk goed — dat laatste is bij kozijnen het aandachtspunt.

• Aluminium kozijnPremium · ook: Aluminium kozijn, alu kozijn, aluminium gevelelement

  Een aluminium kozijn bestaat uit geëxtrudeerde profielen met een kunststof onderbreking tussen de binnen- en buitenschaal. Het profiel is slank en zeer maatvast, en zonder die thermische onderbreking is het een koudebrug.

• AmoverenPremium · ook: Amoveren, slopen, verwijderen, afbreken

  Amoveren betekent verwijderen of slopen. Het is een formele term die je tegenkomt in vergunningaanvragen, in bestekken en in besluiten van de gemeente. Als je het woord in een brief of in een vergunning tegenkomt, staat er: dit moet weg. Het is nuttig om te weten omdat het in officiële stukken staat waar je op moet reageren.

• AnhydrietvloerPremium · ook: Calciumsulfaatgebonden dekvloer, gietvloer in de betekenis van gietdekvloer

  Een anhydrietvloer is een vloeibaar aangebrachte dekvloer met calciumsulfaat als bindmiddel in plaats van cement. Hij vloeit zichzelf vlak uit, hecht goed rond vloerverwarmingsbuizen en is daardoor de gebruikelijke keuze bij vloerverwarming.

• AnkerhoofdPremium · ook: Ankerhoofd, ankerkop, muurankerhoofd

  Het ankerhoofd is het zichtbare uiteinde van een muuranker aan de buitenzijde van de gevel. Het houdt de vloerbalk of de kapconstructie vast aan het metselwerk. Je ziet het als een staafje, een kruis, een krul of een jaartal in de gevel van een oudere woning.

• AnkernagelPremium · ook: Ankernagel, ringnagel, gegroefde nagel, geribbelde nagel, schroefnagel

  Een ankernagel is een nagel met ringvormige groeven in de schacht, waardoor hij aanzienlijk meer uittrekweerstand heeft dan een gladde nagel. Die houdkracht is de reden om hem te gebruiken en meteen de reden om na te denken vóór je hem gebruikt. Een ankernagel is er praktisch niet meer uit te krijgen zonder het hout te beschadigen. Het houtvezel grijpt in de ringen, en trek je hem toch, dan komt er een stuk hout mee. Voor dakbeschot, ondervloeren en plaatmateriaal is dat precies wat je wilt; voor alles wat ooit gedemonteerd moet worden, is het de verkeerde keuze.

• AnnuiteitenhypotheekPremium · ook: Annuiteitenhypotheek, annuïteitenhypotheek

  Bij een annuiteitenhypotheek betaal je elke maand hetzelfde bruto bedrag, waarin rente en aflossing samen zitten. In het begin bestaat dat bedrag vooral uit rente en aan het eind vooral uit aflossing. Sinds 2013 is aflossen een voorwaarde voor hypotheekrenteaftrek bij nieuwe hypotheken; annuïtair of lineair aflossen zijn dan de twee mogelijkheden.

• AntislipPremium · ook: Antislip, ook anti-slip, antislipvloer, antisliplaag of slipvast

  Antislip is de eigenschap of de voorziening die maakt dat je op een oppervlak niet uitglijdt, ook als het nat of vet is. Het gaat om de ruwheid en het profiel van vloeren, treden, tegels en coatings, en om losse hulpmiddelen zoals strips en tape die een glad oppervlak stroever maken.

• AntispeculatiebedingPremium · ook: Antispeculatiebeding, anti-speculatiebeding, speculatiebeding

  Een antispeculatiebeding is een afspraak in een koop- of leveringsakte die je bij doorverkoop binnen een bepaalde termijn een boete oplegt of je verplicht een deel van de winst af te dragen. Het wordt gebruikt om te voorkomen dat een woning die met korting of met voorrang is verkocht, snel met winst wordt doorverkocht.

• AppartementsrechtPremium · ook: Ook wel splitsingsrecht

  Een appartementsrecht is het recht op het uitsluitend gebruik van een deel van een gebouw, gecombineerd met een aandeel in het gebouw als geheel. Je bent dus mede-eigenaar van het hele pand, niet eigenaar van jouw woning alleen.

• AquathermiePremium · ook: Aquathermie, warmte uit water, thermische energie uit water

  Aquathermie is het winnen van warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater. Het woord warmte wekt een verkeerde verwachting. Water in een sloot of een rioolbuis is lauw, niet warm — aquathermie levert daarom geen warmte maar een bron voor een warmtepomp. Die pomp tilt de temperatuur op naar bruikbaar niveau, en hoe kleiner dat verschil hoeft te zijn, hoe efficiënter het geheel werkt. Daaruit volgt de voorwaarde die vaak wordt overgeslagen: de woningen moeten op lage temperatuur kunnen verwarmen, en dat betekent isoleren en grotere afgiftevlakken. Zonder die stap werkt het systeem, en niet zuinig.

• ArbeidsloonPremium · ook: Arbeidsloon, loonkosten, manuren, arbeidskosten, uurloon

  Arbeidsloon is het deel van de bouwkosten dat aan menselijke arbeid wordt besteed. Er is één misverstand dat elk gesprek over tarieven vertroebelt. Het uurtarief dat je betaalt is niet het loon van de vakman die voor je staat. Daarin zitten werkgeverslasten, verlofdagen, gereedschap en materieel, vervoer, verzekering, garantie op eerder werk, onwerkbare dagen en kantoorkosten. Wat er als loon overblijft, is ruwweg de helft. Dat maakt het tarief niet automatisch redelijk, maar het maakt de vergelijking met een netto uurloon zinloos — en het verklaart waarom een zwarte prijs een heel ander product is dan een offerte.

• ArbeidsomstandighedenPremium · ook: Arbeidsomstandigheden, arbo, veiligheid en gezondheid op het werk

  Arbeidsomstandigheden zijn de eisen aan veiligheid en gezondheid van mensen die werk verrichten. De regels worden gelezen als een lijst hulpmiddelen, en daarmee wordt de belangrijkste bepaling overgeslagen. De arbeidshygiënische strategie is een verplichte volgorde en geen keuzemenu. Eerst het risico bij de bron wegnemen, dan collectieve maatregelen, dan organisatorische, en persoonlijke beschermingsmiddelen pas als laatste. Een stofmasker uitdelen bij het zagen van steenachtig materiaal is dus geen oplossing maar het laatste redmiddel: de eerste vraag is of het nat kan, of afgezogen aan de bron, of helemaal niet ter plaatse gezaagd. Wie die volgorde omdraait, voldoet niet aan de wet, ook al draagt iedereen bescherming.

• ArbitragePremium · ook: Arbitrage, scheidsrechterlijke procedure

  Arbitrage is een vorm van geschilbeslechting buiten de rechter om, waarbij een of meer arbiters een bindende uitspraak doen. In de bouw is arbitrage gebruikelijk; de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen is de bekendste instantie. Het voordeel is deskundigheid: de arbiters zijn bouwkundigen en juristen met vakkennis. Het nadeel is dat hoger beroep beperkt is.

• ArbowetPremium · ook: Arbowet, Arbo-wet, arbeidsomstandighedenwet

  De Arbowet is de Nederlandse wet die regelt dat werken veilig en gezond gebeurt. Hij legt plichten bij de werkgever, bij de werknemer en soms bij de opdrachtgever. De wet zelf staat in hoofdlijnen; wat er precies moet, staat in het Arbobesluit, de Arboregeling en in afspraken per branche.

• ArchitectPremium · ook: Architect, ontwerper, bouwkundig ontwerper

  Een architect ontwerpt gebouwen en begeleidt de totstandkoming ervan. Bij particuliere opdrachtgevers wordt de opdracht vrijwel altijd op hetzelfde punt afgekapt, en dat punt bepaalt de uitkomst. Wie de architect loslaat na de vergunningstekening, laat elk detail door de aannemer beslissen. Dat is niet per se slecht — een goede aannemer maakt goede keuzes — maar het zijn dan wél zijn keuzes: de dagmaten, de aansluitingen, de kozijnindeling, het materiaal dat toevallig leverbaar is. De begeleiding tijdens de uitvoering is de goedkoopste fase van het honorarium en de fase waarin het ontwerp overleeft of niet.

• Art decoPremium · ook: Art deco, artdeco, art-deco

  Art deco is de bouw- en interieurstijl van ruwweg 1920 tot 1940, herkenbaar aan strakke geometrie, symmetrie en gestileerde ornamenten. In Nederlandse woningen zie je hem terug in glas in lood met hoekige patronen, terrazzo in de hal, tegelplinten, gestucte lijsten en trapsgewijze vormen.

• AsbestPremium

  Asbest is een verzamelnaam voor natuurlijke mineralen die uit fijne vezels bestaan. Het materiaal is sterk, hittebestendig en goedkoop, en werd tot 1993 in duizenden bouwproducten verwerkt. Losse asbestvezels zijn schadelijk bij inademing. Sinds 1 juli 1993 is het produceren, verhandelen en toepassen van asbest in Nederland verboden.

• AsbestcementPremium

  Asbestcement is cement waaraan asbestvezels zijn toegevoegd voor sterkte. Het is het meest toegepaste asbesthoudende bouwproduct in Nederland: golfplaten, vlakke platen, rioolbuizen, bloembakken en gevelbekleding. Zolang het materiaal gaaf is, zitten de vezels vast in de cementmatrix.

• AsbestincidentPremium · ook: Asbestbrand · asbestcalamiteit · asbestverspreiding

  Een asbestincident is de verspreiding van restanten asbesthoudend materiaal door brand, stormschade, vandalisme of illegale sloop. Er volgt een inventarisatie die vaststelt waar het materiaal terecht is gekomen; die bepaalt de omvang van de opruiming. De veiligheidsregio heeft tijdens het incident de regie, de gemeente daarna.

• AsbestinventarisatiePremium · ook: Asbestonderzoek · asbestrapport · inventarisatierapport

  Een asbestinventarisatie is een onderzoek door een gecertificeerd bedrijf naar de aanwezigheid van asbest in een bouwwerk. Het levert een rapport op met per toepassing de plaats, de hoeveelheid, de staat en de risicoklasse. Bij bedrijfsmatige sloop of verbouwing van bouwwerken van vóór 1994 is zo'n onderzoek verplicht.

• AsbestpapierPremium · ook: Asbestpapier, asbestkarton, asbestvilt

  Asbestpapier is asbest dat tot een dun, vilt- of kartonachtig vel is verwerkt zonder hard bindmiddel. Het is niet-hechtgebonden, waardoor er bij de minste beroering vezels vrijkomen. Je vindt het onder oud vloerzeil, achter kachels, in meterkasten en rond oude ketels en leidingen.

• AsbestsaneringPremium · ook: Asbestverwijdering · asbestsloop · saneren

  Asbestsanering is het verwijderen en afvoeren van asbesthoudend materiaal door een daarvoor gecertificeerd bedrijf. Hoe het werk wordt uitgevoerd, hangt af van de risicoklasse uit de asbestinventarisatie. Bij de zwaardere klassen wordt de ruimte afgeschermd en volgt na afloop een vrijgavemeting.

• AsfaltPremium · ook: Asfalt, asfaltbeton, bitumineuze verharding

  Asfalt is een verharding van steenslag, zand en vulstof, gebonden met bitumen. Bij woningen kom je het tegen op opritten, op erven en op paden. Het legt sneller dan bestrating en het is goedkoper per vierkante meter, maar het is volledig waterdicht en dat is bij klimaatadaptatie precies het bezwaar.

• AsfaltbetonPremium · ook: Asfaltbeton, AC, dicht asfaltbeton

  Asfaltbeton is het meest gebruikte asfaltmengsel: een dichte, gesloten samenstelling van steenslag, zand, vulstof en bitumen. Het is sterk, waterdicht en het draagt zware belasting. Bij woningen is het de gangbare keuze voor opritten en erven; bij wegen wordt het als onderlaag en als deklaag toegepast.

• AsfaltbitumenPremium · ook: Asfaltbitumen, bitumen, dakleer, roofing, bitumineuze dakbedekking, mastiek

  Asfaltbitumen is een bitumineus materiaal dat als dakbedekking op platte en licht hellende daken wordt toegepast. Het is de meest toegepaste platdakbedekking in Nederland, en het onderscheidende technische punt is de modificatie: modern bitumen is verbeterd met kunststoffen — SBS of APP — waardoor het flexibel blijft bij kou of juist warmtebestendig wordt. En het onderscheidende veiligheidspunt is de verwerking: branden met een gasbrander op een houten dakconstructie is een van de belangrijkste oorzaken van brand bij dakwerkzaamheden, met een nabrandcontrole als noodzakelijke maatregel.

• AzobéPremium · ook: Azobé, bongossi, ekki, ijzerhout

  Azobé is een zeer zwaar tropisch hardhout met duurzaamheidsklasse één, dat zonder behandeling decennia in water en in grondcontact meegaat. Het is het klassieke hout van de Nederlandse waterbouw en het is zwaar, splinterig en lastig te bewerken.