Begrippen

P

• PIRPremium · ook: PIR, polyisocyanuraat

  PIR is een hard isolatieschuim met een zeer lage lambdawaarde, waardoor het bij gelijke dikte beter isoleert dan minerale wol of EPS. Dat maakt het aantrekkelijk waar de ruimte beperkt is: bij dakisolatie van binnenuit, bij vloerisolatie onder een dekvloer, en bij renovatie waar elke centimeter telt.

• PURPremium · ook: PUR, purschuim, polyurethaanschuim, gespoten PUR

  PUR is een kunststofschuim dat ter plaatse wordt gespoten of als plaat wordt geleverd, met een lage lambda-waarde en een goede aansluiting op de ondergrond. Gespoten PUR is naadloos en luchtdicht, en het is achteraf vrijwel niet meer te scheiden van de constructie.

• PaalfunderingPremium · ook: Paalfundering, paalfundatie, fundering op palen, diepe fundering

  Een paalfundering draagt het gewicht van een gebouw via palen naar een draagkrachtige laag dieper in de bodem. Hij bestaat omdat de bovengrond in grote delen van Nederland niets kan dragen: veen en klei zetten samen onder belasting, jaar na jaar. De palen slaan die laag over en zetten de last af op het zand daaronder, meestal op acht tot twintig meter diepte. Waar dat gebeurt, staat het huis stil; waar het niet gebeurt, zakt het.

• PaalrotPremium · ook: Paalaantasting, funderingsrot

  Paalrot is de aantasting van houten funderingspalen. Het hout verliest zijn sterkte, de palen zakken en de woning zakt mee. Het speelt vooral in het westen van Nederland bij woningen van voor ongeveer 1970, en het is een van de duurste gebreken die een huis kan hebben.

• PaalvoetPremium · ook: Paalvoet, paalpunt, paaltip, voetplaat

  De paalvoet is de onderkant van een paal: het vlak dat de last op de draagkrachtige laag afzet. Hij is het kleinste onderdeel van een fundering en tegelijk het onderdeel waar het meest van afhangt. Zit de voet in het zand, dan draagt de paal. Zit hij er net boven, in klei of leem, dan draagt hij vooral op wrijving — en dan zakt hij door, langzaam, jarenlang, zonder dat iemand het ziet gebeuren.

• PadoekPremium · ook: Padoek, padauk, corail

  Padoek is een Afrikaans hardhout met een goede duurzaamheid, een hoge maatvastheid en een opvallende oranjerode kleur bij het zagen. Die kleur verandert binnen enkele maanden in een donker roodbruin, wat bij zichtwerk vooraf moet worden verteld.

• PaneeldeurPremium · ook: Paneeldeur, kasseteendeur, gestoken deur

  Een paneeldeur is een deur die is opgebouwd uit een raamwerk van stijlen en regels met daartussen vullingen, de panelen. De constructie laat het hout werken zonder dat de deur scheurt of kromtrekt, en dat is de reden dat het principe al eeuwen wordt toegepast.

• PaneelradiatorPremium · ook: Paneelradiator, plaatradiator, plaatstalen radiator, compactradiator

  Een paneelradiator bestaat uit een of meer plaatstalen panelen waardoor verwarmingswater stroomt, vaak met convectorplaten ertussen. Het is de meest toegepaste radiator in Nederlandse woningen, en de typeaanduiding bepaalt de afgifte.

• PanieksluitingPremium · ook: Panieksluiting, paniekbalk, antipaniekbeslag, paniekstang, duwstang, paniekslot

  Een panieksluiting is een deurbeslag dat een vergrendelde deur met één duwbeweging opent, ook door mensen die niet weten hoe hij werkt. Hij bestaat om één reden: bij brand of paniek werkt niemand een kruk, een sleutel of een knop. Mensen duwen. De hele constructie is erop gebouwd dat een duw, van welk lichaamsdeel dan ook en op welke hoogte van de stang dan ook, de deur opent — terwijl diezelfde deur van buitenaf gesloten blijft.

• PanlatPremium · ook: Panlat, daklat, latte, tegellat, liteau

  Een panlat is een horizontale lat op het dakvlak waar de pannen met hun neus achter haken. Twee dingen bepalen of een pannendak werkt, en beide zitten in de panlat: de afstand tussen de latten — die moet kloppen bij het paninformatieblad, want daarmee staat of valt de overlap en dus de waterdichtheid — en de bevestiging, want de latten houden bij storm het hele dakvlak tegen.

• PapiertestPremium · ook: Papiertest, papiertje-test, A4-test, velletjestest, tissuetest

  De papiertest is een eenvoudige controle van je ventilatie. Je houdt een vel papier tegen het afzuigpunt in de badkamer, de keuken of het toilet. Blijft het vel hangen, dan zuigt het systeem. Valt het, dan is de afzuiging zwak of kapot. De test kost niets en zegt in tien seconden of er iets te onderzoeken valt.

• Paris-proofPremium · ook: Paris-proof, Parijsproof

  Paris-proof is een prestatieniveau voor gebouwen dat is afgeleid van de klimaatdoelen van Parijs: hoeveel energie een gebouw per vierkante meter per jaar nog mag verbruiken om binnen het beschikbare koolstofbudget te blijven. Het bijzondere is dat het uitgaat van werkelijk verbruik en niet van een berekening. Dat maakt het scherper dan de gebruikelijke labels.

• ParketPremium · ook: Parketvloer, houten vloer

  Parket is een vloerafwerking van hout, gelegd in stroken, planken of een patroon. De dikte van de toplaag bepaalt hoe vaak de vloer kan worden geschuurd en daarmee hoe lang hij meegaat.

• ParketvloerPremium · ook: Parketvloer, parket, houten vloer, massief parket, meerlaags parket, lamelparket

  Een parketvloer is een vloerafwerking van massief of meerlaags hout. Alles bij een houten vloer draait om één ding: hout werkt met de luchtvochtigheid. Het krimpt in de winter als de verwarming aan staat en zet uit in de zomer. Wie daar geen ruimte voor laat — een dilatatievoeg langs alle wanden — krijgt een vloer die bol gaat staan of die openscheurt. En bij vloerverwarming komt daar een tweede eis bij: acclimatiseren, een stookprotocol en een maximale vloertemperatuur.

• PasserPremium · ook: Passer, steekpasser, kruispasser, cirkelpasser, aftekenpasser, schroefpasser

  Een passer is een aftekengereedschap met twee benen, voor het slaan van cirkels en het overnemen van maten. Het klinkt als schoolgereedschap en het lost in de bouw een probleem op waar geen ander gereedschap voor bestaat: het overbrengen van een onregelmatige lijn op een recht werkstuk. Een muur is nooit recht, een vloer nooit vlak, een oud kozijn nooit haaks — en met een passer teken je die kromming exact over op een plint, een paneel of een vloerdeel. Dat heet aftekenen op maat, en het is de reden dat vakwerk aansluit waar doe-het-zelfwerk kiert.

• PassiefhuisPremium · ook: Passiefhuis, passief huis, passiefwoning

  Een passiefhuis is een woning die zo goed geïsoleerd, luchtdicht en doordacht georiënteerd is dat er nauwelijks nog verwarming nodig is. De warmte van bewoners, apparaten en zon doet het meeste werk. De standaard legt daar meetbare grenzen bij vast, onder andere aan de warmtevraag en de luchtdichtheid.

• Paumelle · ook: Paumelle, paumellescharnier, paumelscharnier

  Een paumelle is een scharnier dat uit twee losse helften bestaat: een deel met een pen aan het kozijn en een deel met een huls aan de deur. Je hangt de deur er van bovenaf op en je licht hem er net zo makkelijk weer af, zonder één schroef los te draaien.

• PelletkachelPremium · ook: Pelletkachel, houtpelletkachel

  Een pelletkachel verbrandt geperste houtkorrels die automatisch vanuit een voorraadbak worden toegevoerd. De verbranding is geregeld en het toestel kan met een thermostaat worden aangestuurd. Hij geeft aanzienlijk minder fijnstof dan een open haard of een traditionele houtkachel, maar meer dan een gasketel of een warmtepomp.

• Pen-en-gatverbindingPremium · ook: Pen-en-gatverbinding, pen-gatverbinding, tapverbinding

  Een pen-en-gatverbinding is een houtverbinding waarbij een uitstekende pen in een uitgestoken gat valt. Het is de oudste sterke houtverbinding die er is, en de reden dat hij het houdt, staat haaks op wat mensen aannemen. De sterkte zit in de passing, niet in de lijm. Een pen die met de hamer erin moet, wringt het gat open en splijt op termijn het hout; een pen die er los in valt, wordt alleen door lijm op zijn plaats gehouden, en een lijmvoeg met een grote spleet is zwak. Wat je zoekt is handpassing: met stevige handdruk erin, en er niet vanzelf weer uit. Bij die passing sluiten de wangen van het gat over vrijwel het hele oppervlak op de pen aan, en dat is waar de kracht doorheen gaat.

• PenantPremium · ook: Penant, muurdam, muurstijl, tussendam, pijler

  Een penant is het stuk metselwerk tussen twee openingen in een gevel. Het is het onderdeel waarvan de belasting bij een verbouwing het snelst uit de hand loopt, en dat komt door een eenvoudige rekensom. De hele last van de gevel boven de openingen wordt om die openingen heen geleid en komt in de penanten terecht — hoe smaller de penant, hoe zwaarder hij is belast. Ramen vergroten voelt daarom als iets weghalen dat er toch al niet was, terwijl je in werkelijkheid de drager smaller maakt waar alles op rust.

• PergolaPremium · ook: Pergola, prieel, latwerk, loofgang

  Een pergola is een open constructie van staanders en dwarsliggers, zonder dichte dakbedekking, bedoeld om schaduw te geven of om klimplanten te dragen. Het onderscheid met een veranda is dat een pergola niet waterdicht is. De moderne variant met verstelbare lamellen zit daartussenin en is aanzienlijk duurder.

• PerilexPremium · ook: Perilexaansluiting, perilexstekker, fornuisaansluiting

  Perilex is een aansluitsysteem met vijf polen voor apparaten met een hoog vermogen: drie fasen, nul en aarde. Het wordt in Nederland vooral gebruikt voor elektrische fornuizen en kookplaten. Een perilexaansluiting levert aanzienlijk meer vermogen dan een gewoon stopcontact, en dat is precies waarom hij nodig is bij inductiekoken.

• PerkoenpaalPremium · ook: Perkoenpaal, perkoen, ronde houten paal, oeverpaal

  Een perkoenpaal is een ronde, aangepunte houten paal, doorgaans van naaldhout, die in de grond wordt geslagen. Hij wordt gebruikt voor beschoeiingen langs slootkanten en vijvers, voor grondkering in tuinen en voor lichte funderingen van schuttingen en steigers. In de waterrijke delen van Nederland is het een vertrouwd element.

• PerlatorPremium · ook: Perlator, straalregelaar, mousseur, luchtmenger, kraanfilter

  Een perlator is het inzetstuk in de uitloop van een kraan dat lucht door de waterstraal mengt en het debiet begrenst. Hij is het onderdeel dat het vaakst de oorzaak is van een slappe straal, en het goedkoopste om te vervangen.

• PersfittingPremium · ook: Persfitting, perskoppeling, perskoppelstuk, persverbinding

  Een persfitting is een koppelstuk dat met een perstang blijvend om een buis wordt geklemd, waarbij een rubberring in de fitting de afdichting verzorgt. Hij heeft het solderen grotendeels vervangen omdat er geen open vuur bij komt, het in seconden gebeurt en de kwaliteit niet meer van de hand van de monteur afhangt. Daar staat één faalvorm tegenover die alles bepaalt: een vergeten persing. Die houdt het bij het afpersen soms nog net, en begeeft het maanden later achter de wand.

• PersonenalarmeringPremium · ook: Personenalarmering, personenalarm, alarmering, halszender, alarmknop, noodknop, sociale alarmering

  Personenalarmering is een knop die iemand bij zich draagt en waarmee hij met één druk hulp kan oproepen, ook als hij niet bij een telefoon kan komen. Het is de goedkoopste woningaanpassing die er is en tegelijk degene die het langst thuis wonen het meest verlengt. Wat er bouwkundig aan vastzit, is beperkt maar niet nul: stroom, bereik in het hele huis, en een manier waarop de hulp binnenkomt zonder de deur te forceren.

• Persoonlijke beschermingsmiddelenPremium · ook: Persoonlijke beschermingsmiddelen, pbm, beschermingsmiddelen, veiligheidsmiddelen

  Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn uitrustingsstukken die de drager beschermen tegen een risico dat niet is weggenomen. De volgorde waarin je aan veiligheid werkt, staat vast en hij begint niet bij het masker. Pbm zijn de laatste stap: eerst de bron wegnemen, dan collectief beschermen, dan de organisatie aanpassen, en pas als er dan nog iets overblijft de persoon uitrusten. Nat zagen in plaats van droog neemt het stof weg; afzuiging vangt het af; korter blootstellen beperkt het; en het stofmasker is wat er daarna nog nodig is. Wie met het masker begint, laat drie effectievere maatregelen liggen — en het masker moet dan ook nog het hele karwei goed zitten.

• PijlerfunderingPremium · ook: Pijlerfundering, fundering op pijlers, pijlerfundatie

  Een pijlerfundering is een fundering waarbij het huis niet op doorgaande muren staat maar op losse gemetselde of betonnen kolommen. Daarop liggen balken die de vloeren en de muren dragen. Je vindt het vooral onder oudere woningen, aanbouwen en bijgebouwen.

• Plaatmateriaal · ook: Plaatmateriaal, plaatmaterialen, panelen, platen

  Plaatmateriaal is de verzamelnaam voor grote, vlakke bouwplaten die je op maat zaagt en op een onderconstructie bevestigt. Ze bestaan uit houtvezels, houtsnippers, houtlagen, gips of cement met een bindmiddel. Je gebruikt ze voor vloeren, wanden, plafonds, daken en meubels.

• PlafondPremium · ook: Zoldering (verouderd)

  Het plafond is de afwerking van de bovenzijde van een ruimte. Het verbergt de onderkant van de vloer of het dak erboven en biedt ruimte voor leidingen, verlichting en isolatie.

• PlafondverlichtingPremium · ook: Plafondverlichting, algemene verlichting, basisverlichting, plafonnière, inbouwspots

  Plafondverlichting is de algemene verlichting die vanaf het plafond een ruimte gelijkmatig verlicht. De standaardoplossing in Nederlandse woningen is er één en die werkt slecht. Eén lichtpunt midden in het plafond geeft vlak licht, harde schaduwen en licht dat vanuit je rug op je werkvlak valt — dus werk je in je eigen schaduw. Met dezelfde hoeveelheid licht, verdeeld over meerdere punten en aangevuld met gericht en indirect licht, wordt dezelfde ruimte bruikbaar. Dat is geen kwestie van meer lampen maar van andere plaatsing.

• PlakspaanPremium · ook: Plakspaan, spaan, pleisterspaan

  Een plakspaan is een vlakke, rechthoekige plaat met een handgreep, gebruikt om stucwerk, pleister en egaline aan te brengen en glad te strijken. Het is het bepalende gereedschap van de stukadoor, en het verschil tussen een strak en een golvend vlak zit vrijwel geheel in de techniek en in de staat van de spaan.

• Plamuur · ook: Plamuur, plamuursel, vulmiddel, stopmiddel

  Plamuur is een smeerbare pasta waarmee je oneffenheden in een ondergrond dichtsmeert voordat je gaat schilderen of behangen. Je brengt het dun aan met een mes, laat het drogen en schuurt het glad. Zo krijg je een vlakke ondergrond waarop verf gelijkmatig hecht en dekt.

• Plamuurmes · ook: Plamuurmes, plamuurspatel, spatel, vulmes, spackmes

  Een plamuurmes is een handgereedschap met een dun, verend blad aan een korte steel. Je brengt er plamuur of vulmiddel mee aan en strijkt het glad. Het blad buigt onder druk mee, zodat de pasta in de oneffenheid wordt gedrukt en de rest er strak wordt afgehaald.

• Planmatig onderhoudPremium · ook: Planmatig onderhoud, gepland onderhoud, cyclisch onderhoud

  Planmatig onderhoud is werk dat je vooraf inplant en begroot omdat je weet dat het aankomt: schilderwerk, dakbedekking, voegwerk, een lift. Het staat tegenover onderhoud dat je doet omdat er iets kapot is. Het is dus geen ander soort werk, maar een andere manier van beslissen.

• PlanschadePremium · ook: Planschade, nadeelcompensatie

  Planschade is de waardevermindering of het inkomensverlies dat een eigenaar lijdt doordat de overheid een ruimtelijk besluit neemt: een nieuw omgevingsplan, een omgevingsvergunning die afwijkt, of een ander besluit dat de omgeving verandert. Onder voorwaarden kan een deel van die schade worden vergoed. Een deel blijft altijd voor eigen rekening; dat heet het normaal maatschappelijk risico.

• PlasvormingPremium · ook: Plasvorming, waterstagnatie, blijvend water, waterzak

  Plasvorming is water dat na een bui blijft staan op een plat dak, een terras of een bestrating in plaats van af te stromen. Op een dak is het meer dan een schoonheidsfout: het belast de constructie, versnelt de veroudering van de dakbedekking en maakt een lek onvindbaar.

• Plat dakPremium · ook: Platdak, vlak dak

  Een plat dak is een dak met een helling van minder dan ongeveer vijf graden. Anders dan een pannendak is het waterdicht en niet waterafvoerend: één aaneengesloten membraan houdt het water tegen, en het afschot voert het naar de afvoeren.

• PlattegrondPremium · ook: Plattegrond, grondplan, indelingstekening

  Een plattegrond is een tekening die een gebouw van bovenaf laat zien, doorgesneden op ongeveer een meter boven de vloer. Het is de belangrijkste tekening bij het beoordelen van een woning: de indeling, de maten, de plaats van deuren en ramen en de looproutes zijn eruit af te lezen. Wie leert een plattegrond te lezen, ziet meer bij een bezichtiging dan wie alleen rondloopt.

• Platvol voegenPremium · ook: Platvol voegen, platvolle voeg, vlakke voeg

  Platvol voegen is een voegvorm waarbij de voeg gelijk ligt met het steenoppervlak, zonder verdieping en zonder holte. Het is de meest voorkomende voeg bij moderne gevels omdat er geen water op blijft staan en omdat hij het minst gevoelig is voor vorstschade. Bij oud metselwerk is de voegvorm vaak beeldbepalend en dan is platvol niet automatisch de juiste keuze.

• PlavuisPremium · ook: Plavuis, plavuizen, estrik, terracottategel, cotto, tomette

  Een plavuis is een dikke, doorgaans ongeglazuurde vloertegel van gebakken klei. De eigenschap die alles bepaalt is poreusheid. Een plavuis zuigt vocht op — dat geeft hem zijn warme, levende uitstraling en het is tegelijk zijn kwetsbaarheid. Zonder impregnering trekt elke vetvlek erin en gaat er niet meer uit, en bij een vochtige ondergrond trekt vocht van onderaf omhoog en slaat er zout uit.

• Plexiglas · ook: Plexiglas, acrylglas, acrylaat, acrylaatplaat, PMMA

  Plexiglas is de gangbare naam voor plaatmateriaal van acrylaat, een heldere kunststof die op glas lijkt maar half zo zwaar is en niet in scherven breekt. Je zaagt en boort het met gewoon gereedschap. Het krast makkelijker dan glas en het zet bij warmte merkbaar uit.

• PlintPremium · ook: Plint, vloerplint, sokkellijst, wandplint

  Een plint is de afwerking op de overgang van vloer naar wand. Hij ziet er decoratief uit, maar hij lost drie praktische problemen op: hij verbergt de dilatatievoeg die een zwevende vloer nodig heeft, hij beschermt de onderkant van de wand tegen stofzuiger, dweil en schoenen, en hij vangt de maatafwijking op tussen een vloer die nooit helemaal vlak is en een wand die nooit helemaal recht is.

• PlugPremium · ook: Plug, muurplug, deuvel, anker

  Een plug is het hulpstuk dat in een geboord gat wordt gestoken en dat door het indraaien van een schroef uitzet, klemt of achter de wand openvouwt. Welke plug werkt, hangt volledig af van de ondergrond. In massief steen klemt hij, in gipsplaat vouwt hij open, en in cellenbeton doet hij geen van beide. De verkeerde plug kiezen is de meest voorkomende oorzaak van bevestigingen die loskomen.

• PoedercoatenPremium · ook: Poedercoaten, poedercoating, poederlakken, moffelen

  Poedercoaten is het aanbrengen van een gekleurde poederlaag op metaal, die elektrostatisch blijft hangen en daarna in een oven wordt uitgehard tot een gesloten laag. Het is de standaardafwerking geworden voor alles wat van aluminium of staal is en buiten hangt: kozijnen, hekwerken, balkonhekken, carports, zonwering, tuinmeubilair. Wat het onderscheidt van verf is de dikte en de hechting — en de beperking dat het niet ter plaatse kan.

• PoerPremium · ook: Poer, funderingsblok, paalkop, voetplaat, sokkel

  Een poer is een blok beton dat de last van een kolom of een muur opvangt en overbrengt op een of meer palen. Het is het overgangsstuk tussen wat er bovengronds staat en wat er ondergronds draagt — en juist dáár, in die overgang, ontstaan de meeste funderingsproblemen. Een poer die scheurt, kantelt of van de paal schuift, is een constructief signaal, en bij oude funderingen is de aansluiting tussen paal, poer en metselwerk vaak het zwakste punt van de hele keten.

• PoerenfunderingPremium · ook: Poerenfundering, fundering op poeren, poerfundering

  Een poerenfundering is een fundering waarbij de last op losse blokken wordt afgedragen in plaats van op een doorgaande strook. Op die blokken liggen balken die de muren en de vloeren dragen. Je vindt het onder oudere woningen, onder aanbouwen en onder vrijwel elk houten bijgebouw.

• Politiekeurmerk Veilig WonenPremium · ook: Politiekeurmerk Veilig Wonen, afgekort PKVW; in de omgangstaal "het politiekeurmerk"

  Het Politiekeurmerk Veilig Wonen is een certificaat voor woningen die aantoonbaar moeilijker in te breken zijn. Het wordt gezien als een lijst goede sloten, en dat is de helft. Het uitgangspunt is tijd: een inbreker die er na enkele minuten nog niet in is, haakt vrijwel altijd af. Daaruit volgt dat het keurmerk niet één sterk punt vraagt maar een woning zonder zwakke schakel — want een gecertificeerde voordeur naast een enkelglas keukenraam met een draaiknopje kost geen minuten maar seconden. En daaruit volgt het tweede deel dat mensen niet verwachten: het keurmerk kijkt ook naar zicht en verlichting. Een hoge schutting die de achterdeur uit het zicht houdt, is voor een inbreker een voordeel, niet voor de bewoner.

• PolystyreenschuimPremium · ook: Polystyreenschuim, geschuimd polystyreen, piepschuim

  Polystyreenschuim is een licht, stijf isolatiemateriaal van opgeschuimde kunststof, in de bouw gebruikt als plaat of als losse parels. Het isoleert goed, neemt weinig water op en is goedkoop. Het brandt wel, het verweekt bij hitte en het verdraagt geen oplosmiddelen, en die drie eigenschappen bepalen waar je het wel en niet toepast.

• PolyurethaankitPremium · ook: Polyurethaankit, PU-kit, pu-kit, constructiekit

  Polyurethaankit is een kit met een hoge sterkte en een goede elasticiteit, die zowel afdicht als constructief verlijmt. Zij bevat isocyanaten, is niet uv-bestendig en hoort buiten te worden overgeschilderd of afgedekt.

• PolyurethaanlakPremium · ook: Polyurethaanlak, pu-lak, PU-lak, tweecomponentenlak, 2K-lak, parketlak

  Polyurethaanlak is een sterke, slijtvaste lak die een gesloten laag over hout, metaal of een vloer vormt. Hij wordt gekozen waar niets anders het houdt: parketvloeren, trappen, werkbladen en zwaar belaste deuren. De keerzijde is een gezondheidsrisico dat onvoldoende bekend is: de verharder van tweecomponenten polyurethaan bevat isocyanaten, en die zijn een van de belangrijkste oorzaken van beroepsastma. Sinds 24 augustus 2023 mag je er in Europa beroepsmatig alleen mee werken na een verplichte opleiding.

• PompputPremium · ook: Pompput, zinkput, opvoerput, vuilwaterput, drainageput, wateropvangput

  Een pompput is een verdiepte bak in een kruipruimte, kelder of tuin waarin water samenstroomt en waaruit een pomp het wegvoert. Hij bestaat omdat water op één punt lager moet komen dan het punt waar het heen moet. Overal waar niet op afschot kan worden geloosd — een kelder onder het rioolniveau, een kruipruimte die vol loopt, een verdiepte oprit — is een pomp de enige route omhoog. En daarmee hangt een deel van de woning aan iets dat stroom nodig heeft en dat kan uitvallen.

• PopulierPremium · ook: Populier, populierenhout, peppel

  Populier is de lichtste van de gangbare Europese loofhoutsoorten, met een zachte, egale structuur en een lage dichtheid. Het wordt vooral gebruikt waar gewicht telt en belasting niet: in multiplex, verpakkingen en lichte binnentoepassingen.

• PortaalPremium · ook: Portaal, tochtportaal, entreeportaal, windvang, sas

  Een portaal is een kleine tussenruimte bij de entree, met twee deuren achter elkaar, die voorkomt dat koude lucht rechtstreeks naar binnen slaat. Het is een van de oudste en effectiefste bouwkundige maatregelen tegen tocht en warmteverlies, en het wordt bij renovatie vaak weggehaald terwijl het juist waardevol is.

• PortiekPremium · ook: Portiek, portiekingang, gemeenschappelijk trappenhuis, entree

  Een portiek is de gemeenschappelijke entree met trappenhuis waaraan meerdere woningen liggen. Het is de ruimte waar iedereen doorheen komt en waar niemand zich eigenaar van voelt, en juist daar zit het risico. Een portiek is de vluchtroute van elke woning erboven — en tegelijk de plek waar fietsen, kinderwagens, kliko's en oud papier belanden. Bij brand is dat geen rommel maar brandstof in de enige weg naar buiten, met rookontwikkeling in precies de ruimte waar mensen doorheen moeten. Wat er in de portiek mag staan, is daarom geen kwestie van netheid maar van veiligheid, en het staat in vrijwel elk huishoudelijk reglement.

• Portiekhybride systeemPremium · ook: Portiekhybride, collectieve hybride warmteoplossing.

  Het portiekhybride systeem is een Nederlandse aanpak om portiekflats te verduurzamen zonder ingrijpende verbouwing. Per portiek komt een gezamenlijke warmtepomp die samenwerkt met de bestaande cv-ketels van de woningen. De naam is systeemgebonden en wordt niet vertaald.

• PortiekwoningPremium · ook: Portiekwoning, portiekflat, portiekwoning zonder lift

  Een portiekwoning is een appartement dat je bereikt via een gemeenschappelijk trappenhuis dat rechtstreeks vanaf de straat toegankelijk is. Per verdieping komen er meestal twee woningen op dat trappenhuis uit en er is geen lift. Het gebouw telt doorgaans drie of vier woonlagen, soms met bergingen op de begane grond.

• Post onvoorzienPremium · ook: Post onvoorzien, onvoorzien, onvoorziene kosten, reservering onvoorzien, risicoreservering, buffer

  De post onvoorzien is het bedrag dat je in een bouwbegroting apart zet voor kosten die je op dat moment nog niet kent maar die vrijwel zeker komen. Het is geen extra luxe en geen spaarpot, maar een deel van het budget dat je bewust nog niet aan een onderdeel hebt toegewezen.

• PotentiaalvereffeningPremium · ook: Potentiaalvereffening, equipotentiaalverbinding, vereffeningsleiding

  Potentiaalvereffening is het onderling verbinden van alle metalen delen in een woning die stroom kunnen geleiden, zodat er geen spanningsverschil tussen kan ontstaan. Waterleiding, gasleiding, cv-leidingen, metalen afvoeren en de aarding van de elektrische installatie worden op één punt samengebracht. Het voorkomt dat je bij een storing een schok krijgt tussen twee metalen delen.

• PozidrivPremium · ook: Pozidriv, pozidrive, PZ, kruiskop PZ

  Pozidriv is een kruisvormig schroefprofiel met rechte flanken en vier extra ribbels tussen de kruisarmen. Het is het standaardprofiel op Nederlandse bouwschroeven en het bestaat om één reden: de kruiskop van Phillips liep bij een oplopend koppel uit de schroef, en Pozidriv doet dat niet. Herken je het aan de vier kleine ribbels tussen de armen — en als je die ziet, hoort er een PZ-bit in en geen PH.

• PrefabPremium · ook: Prefabricage, geprefabriceerd bouwen, industrieel bouwen, fabrieksmatige bouw

  Prefab is het in een fabriek maken van bouwdelen die op de bouwplaats alleen nog worden gemonteerd. Dat verkort de bouwtijd, verhoogt de maatvastheid en verplaatst het werk van een steiger in de regen naar een verwarmde hal.

• PrefabricagePremium · ook: Prefabricage, prefab, prefabbouw, montagebouw, industrieel bouwen, fabrieksmatige bouw

  Prefabricage is het in een fabriek maken van bouwonderdelen die op de bouwplaats alleen nog worden gemonteerd. Het verschuift het werk van de bouwplaats naar de fabriek, en daarmee verschuift ook het moment waarop beslissingen vastliggen: bij prefab moet het ontwerp af zijn voordat de productie begint. Een wijziging die op een traditionele bouwplaats een middag kost, is bij prefab een nieuwe productieserie. Dat is tegelijk de kracht — voorspelbare kwaliteit, weinig bouwvocht, korte bouwtijd — en de beperking.

• Preventief onderhoudPremium · ook: Preventief onderhoud, planmatig onderhoud, cyclisch onderhoud, gepland onderhoud

  Preventief onderhoud is werk dat je uitvoert voordat er iets kapot is, op een vast moment of op basis van een inspectie. Het doel is niet dat er niets ooit stukgaat, maar dat je zelf bepaalt wanneer je ingrijpt en tegen welke prijs. Het tegenovergestelde is wachten tot er een klacht komt.

• Priem · ook: Priem, els, voorsteker, prikpen, steekpriem

  Een priem is een puntig stalen pennetje in een handvat waarmee je met de hand een gaatje in hout, leer, gipsplaat of karton steekt. Het gaatje geleidt een schroef of spijker, zodat die niet wegloopt en het materiaal niet splijt.

• PrimerPremium · ook: Primer, hechtprimer, voorstrijk, voorstrijkmiddel, grondlaag

  Een primer is een voorbehandelingslaag die de hechting van de volgende laag regelt en de zuigkracht van de ondergrond gelijkmaakt. Welke primer je nodig hebt, volgt uit de ondergrond; de verkeerde primer is erger dan geen.

• Prioritaire installatiePremium · ook: Prioritaire installatie, prioritair gebouw, collectieve leidingwaterinstallatie met verhoogd risico

  Een prioritaire installatie is een collectieve leidingwaterinstallatie in een gebouw waar de gebruikers extra kwetsbaar zijn of zichzelf niet in veiligheid kunnen brengen. Voor die installaties gelden verplichtingen die voor een gewone woning of VvE niet gelden: risicoanalyse, beheersplan, logboek, periodieke bemonstering en een meldplicht.

• PrivegedeeltePremium · ook: Prive-gedeelte, prive gedeelte

  Het privegedeelte is het deel van het gebouw dat een eigenaar exclusief gebruikt en waarvan hij het onderhoud zelf betaalt: de binnenzijde van de woning, de afwerking, de eigen installaties en de inrichting. Het privegedeelte is niet hetzelfde als eigendom van die ruimte. Juridisch is de eigenaar mede-eigenaar van het hele gebouw, met het exclusieve gebruiksrecht van zijn appartement.

• ProefvlakPremium · ook: Proefvlak, proefstuk, monstervlak, referentievlak, mock-up

  Een proefvlak is een beperkt stuk werk dat vooruitlopend op het geheel wordt uitgevoerd, om het resultaat te beoordelen en goed te keuren voordat de rest volgt. Het is het enige moment waarop een discussie over kleur, structuur of werkwijze nog een paar vierkante meter kost in plaats van een hele gevel.

• Programma van eisenPremium · ook: Programma van eisen, PvE, opdrachtomschrijving, uitgangspuntendocument

  Een programma van eisen is het document waarin de opdrachtgever vastlegt wat een gebouw of een verbouwing moet kunnen, voordat er wordt ontworpen. Het beschrijft eisen en geen oplossingen. Niet "een schuifpui van vier meter", maar "vanuit de woonkamer moet er directe toegang tot de tuin zijn met daglicht op het zuiden en een drempelloze overgang". Dat onderscheid is de kern: eisen laten ruimte voor een beter ontwerp dan je zelf had bedacht, oplossingen sluiten dat af.

• ProjectontwikkelaarPremium · ook: Projectontwikkelaar, ontwikkelaar, gebiedsontwikkelaar, vastgoedontwikkelaar

  Een projectontwikkelaar is de partij die een bouwproject van idee tot verkoop brengt: hij verwerft de grond, laat een plan maken, regelt de vergunning, verkoopt de woningen en geeft de aannemer opdracht. Hij bouwt niet zelf en hij is niet de gemeente. Wat hij verkoopt, is een plan op papier waarvan de uitvoering nog moet beginnen.

• Psi-waardePremium · ook: Psi-waarde, geschreven met streepje

  De psi-waarde geeft aan hoeveel extra warmte er per strekkende meter verloren gaat op de plek waar twee bouwdelen samenkomen. Bij een hoek, een dakrand of een kozijnaansluiting loopt de warmte niet recht naar buiten maar zoekt zij de kortste weg om de isolatie heen. Dat extra verlies zit niet in de Rc-waarde en de U-waarde.

• PuimsteenPremium · ook: Puimsteen, bims, bimssteen, bimsbeton, puimsteenblok, gasbeton

  Puimsteen is licht, poreus vulkanisch gesteente, dat als toeslagmateriaal wordt gebruikt in lichte bouwblokken. De poriën die het zo licht maken, maken het ook zo lastig. Puimsteen zuigt water op als een spons en het draagt vrijwel geen puntlast. Dat is de reden dat een puimsteenblok binnen prima een scheidingswand vormt, en dat diezelfde wand een keukenkast of een wandtoilet niet houdt zonder maatregelen — en dat je hem buiten of onder de vochtkerende laag helemaal niet moet toepassen.

• PuntlastPremium · ook: Puntlast, geconcentreerde belasting, puntbelasting, plaatselijke belasting

  Een puntlast is een belasting die op een klein oppervlak wordt overgebracht. Het gevaar zit niet in het gewicht maar in de concentratie, en dat verklaart schade die mensen niet zien aankomen. Niet de vloer bezwijkt, maar de plek eronder wordt ingedrukt. Een stempel, een stelpoot, een balkuiteinde of een zware kast op vier pootjes brengt honderden kilo's over via een paar vierkante centimeters. Het metselwerk, de dekvloer of de balk daaronder is daar niet op berekend, en de oplossing is bijna altijd hetzelfde en bijna altijd goedkoop: de last spreiden.

• PurschuimPremium · ook: Purschuim, bouwschuim, montageschuim, pistoolschuim

  Purschuim is een uitzettend polyurethaanschuim uit een bus, gebruikt voor het vullen van naden en het stellen van kozijnen. Het zet na aanbrengen aanzienlijk uit, het is niet constructief en het is niet uv-bestendig.

• PvcPremium · ook: Pvc, polyvinylchloride, vinyl

  Pvc is een kunststof die in de bouw wordt gebruikt voor buizen, kozijnprofielen, dakbanen en vloerafwerking. Er is één eigenschap die bijna alle praktijkklachten verklaart en die zelden wordt meegerekend. Pvc zet met temperatuur aanzienlijk meer uit dan metaal of hout, over een lengte van enkele meters loopt dat op tot centimeters. Vandaar dat een pvc-rioolbuis van een paar meter een schuifmof nodig heeft, dat een pvc-vloer in een serre bol trekt wanneer hij strak tegen de wanden ligt, en dat een pvc-dakgoot aan één zijde vrij moet kunnen bewegen. Wie het materiaal vastzet alsof het hout is, krijgt bolling, kromtrekking of een gescheurde verbinding, niet door slechte kwaliteit maar door verhinderde uitzetting.

• Pvc-vloerPremium · ook: Vinylvloer, lvt

  Een pvc-vloer is een kunststof vloerafwerking met een geprinte laag en een transparante slijtlaag. Hij is waterbestendig, voelt warmer aan dan tegels en is stil. De dikte van de slijtlaag bepaalt hoe lang hij mooi blijft.