Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Terugslag

Onderwerp Veiligheid

Ook: Terugslag · terugslaan · kickback · terugslaggevaar · terugslagrisico · terugstoot

In het kort

Terugslag is de plotselinge, heftige beweging die ontstaat als draaiend gereedschap vastloopt in het materiaal. De machine schiet naar de gebruiker toe, of het werkstuk schiet weg. Het gaat sneller dan je kunt reageren. Voorkomen doe je vooraf: met een goed ondersteund werkstuk, scherp gereedschap, de juiste plek om te staan en de beveiligingen op de machine.

In andere talen

Engels
Kickback
Duits
Rückschlag
Frans
Rebond
Spaans
Contragolpe
Portugees
Contragolpe
Italiaans
Contraccolpo

Er staat meer over terugslag

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Een keukenblad moet tien centimeter korter. Het ligt op twee schragen, één onder elk uiteinde, en de zaagsnede komt in het midden. Halverwege begint het blad door zijn eigen gewicht door te zakken. De snede knijpt dicht om het zaagblad. De motor zakt in toeren, en een tel later staat de zaag niet meer in het werkblad maar ligt hij een halve meter achter je, met het blad nog draaiend.

Dat is terugslag. Een cirkelzaag, een haakse slijper of een kettingzaag heeft op vol toerental veel bewegingsenergie in het draaiende deel. Zolang de tanden of de korrels vrij kunnen snijden, gaat die energie in het zaagsel. Loopt het gereedschap vast, dan kan het niet verder draaien en zoekt de energie een andere weg. Zij zet de machine in beweging, of het werkstuk.

Er zijn dus twee vormen. Bij handgereedschap beweegt de machine: de cirkelzaag klimt uit de snede en schiet achteruit, de haakse slijper slaat opzij, de punt van de kettingzaag slaat omhoog naar je gezicht, de boormachine draait om zijn eigen as en neemt je pols mee. Bij een machine die vaststaat, zoals een tafelzaag of een freestafel, beweegt het werkstuk: het hout wordt opgetild en met kracht teruggeworpen naar wie ervoor staat.

Wat beide vormen gemeen hebben, is de snelheid. Tussen het moment dat het blad klemt en het moment dat de machine ergens anders is, zit een fractie van een seconde. Loslaten, bijsturen of wegspringen lukt niet. Wie een terugslag heeft meegemaakt zonder letsel, stond toevallig goed.

Daarom zit alle veiligheid in de voorbereiding. Het werkstuk ligt zo dat de snede opengaat in plaats van dicht. Het blad is scherp en hoort bij het materiaal. Je staat naast de lijn van het blad en niet erachter. En de beveiligingen die de fabrikant heeft aangebracht, zitten erop en werken.

Het treft juist de gebruiker die een paar keer per jaar zaagt: met een bot blad dat nog van de vorige klus is, op een geïmproviseerde ondersteuning, en zonder het gevoel in de handen dat een vakman waarschuwt als de machine gaat wringen.

Er is ook een grens. Past het werkstuk niet op de machine, moet er een kap of een spouwmes af om de snede te kunnen maken, of moet je boven schouderhoogte of op een ladder zagen, dan is het geen klus voor deze machine. Kies een andere werkwijze of laat het doen.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.