Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Kruishout

Onderwerp Werk

Ook: Kruishout · snijkruishout · pennenkruishout · dubbel kruishout · wieltjeskruishout

In het kort

Een kruishout is een stuk aftekengereedschap waarmee je een lijn krast die precies evenwijdig loopt aan de kant van een stuk hout. Het bestaat uit een stok met een stalen pen en een verschuifbaar blok dat je tegen het hout houdt. Timmerlieden en meubelmakers gebruiken het om houtverbindingen, sponningen en scharnieren af te schrijven.

In andere talen

Engels
Marking gauge
Duits
Streichmaß
Frans
Trusquin
Spaans
Gramil
Portugees
Graminho
Italiaans
Truschino

Er staat meer over kruishout

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Je wilt een scharnier inlaten in de kant van een deur. Het scharnierblad is drie millimeter dik, dus er moet over de hele lengte van het scharnier een lijn komen op drie millimeter van de rand. Met een rolmaat en een potlood zet je twee streepjes en trek je er een lijn tussen. Die lijn is een halve millimeter breed, loopt net niet evenwijdig, en bij het volgende scharnier begint het opnieuw. Met een kruishout stel je de maat één keer in en trek je alle lijnen in een paar seconden, allemaal op precies dezelfde afstand.

Dat is wat het gereedschap doet: het onthoudt een maat en brengt die over langs een kant. Het blok, ook aanslag of klos genoemd, glijdt langs het hout. De pen op vaste afstand daarvan krast de lijn. Omdat het blok de kant volgt, volgt de lijn de kant, ook als die niet kaarsrecht is.

Het kruishout hoort bij het aftekengereedschap, naast de winkelhaak en de zwaaihaak. Waar de winkelhaak een lijn haaks op een kant geeft, geeft het kruishout een lijn evenwijdig eraan. Samen zijn zij genoeg om vrijwel elke houtverbinding uit te zetten.

De kraslijn heeft een voordeel boven potlood. Zij is zo dun als de punt van de pen, en zij is een groefje. Een beitel die je erin zet, valt vanzelf op zijn plaats, en een zaag heeft een spoor om in te beginnen. Bij fijn werk maakt dat het verschil tussen een verbinding die sluit en een die een kier laat.

Voor wie alleen af en toe een plank inkort, is een kruishout geen noodzaak. Zodra je deuren afhangt, een kozijn herstelt, een kast in elkaar zet met echte verbindingen of een plank op dikte schaaft, is het een van de goedkoopste stukken gereedschap die je werk merkbaar beter maken.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.