KennisKennisbank
Wat staat hier?Uitleg over bouwkundige onderwerpen: hoe iets werkt, hoe je het herkent, en waar de grens ligt tussen zelf doen en uitbesteden.
Sorteren:Titel A–Z
in zeven groepen — wat de kleuren betekenen
Uitgelicht
- gemeenschappelijk eigendom
Aanbesteden en offertes vergelijken in een VvE
In een vereniging is de uitvraag geen technische maar een bestuurlijke handeling: zonder besluit van de vergadering is er geen opdracht. Drie offertes op één uitvraag zijn vergelijkbaar. Drie offertes die elk hun eigen werk beschrijven, zijn dat niet, en dat is de gebruikelijke situatie. Het bestuur mag handelen binnen zijn mandaat. Wat daarboven ligt, hoort met alle stukken bij de oproeping voor de vergadering te zitten. Bij een project van enige omvang verdient een onafhankelijke directievoerder zich terug, mits belegd bij een andere partij dan de uitvoerder. Directievoering kost 5 tot 10 procent van de aanneemsom; een werkomschrijving laten opstellen € 300 tot € 1.500. Prijspeil augustus 2026.
2× bekeken
477 artikelen
- verbouwen
Aanbouw en de aansluiting op de bestaande gevel
De aanbouw zelf gaat zelden mis. De naad tussen oud en nieuw wel, en die naad is niet meer bereikbaar als het werk klaar is. Oud en nieuw zakken verschillend. Wie ze star aan elkaar bouwt, krijgt de scheur op de plek waar hij het slechtst is op te lossen. De bestaande buitenmuur wordt een binnenmuur. Hij was gemaakt om nat te worden en weer te drogen, en dat kan hij daarna niet meer. De isolatie loopt door of loopt dood. Loopt hij dood, dan zit daar een koudebrug, en die verraadt zichzelf met condens en schimmel. Reken op € 1.500 tot € 5.000 aan detaillering rond de aansluiting, boven op de aanbouw zelf. Prijspeil augustus 2026.
1× bekeken
- fundering
Aantasting van betonnen funderingspalen in brak en zout grondwater
Betonnen funderingspalen kunnen in brak en zout grondwater worden aangetast. Dat gebeurt langs twee wegen tegelijk: het beton zelf verweert door sulfaten, magnesium en uitloging, en de wapening in de paal gaat roesten doordat chloriden de beschermende laag rond het staal doorbreken. Het speelt vooral bij complexen in kustgebieden, in oude havensteden en in droogmakerijen met zoute kwel. Daar staat de fundering het hele jaar in water dat meer zout bevat dan het beton uit de bouwtijd aankan. De schade zit zelden onderin. De zone rond de wisselende grondwaterstand is het kwetsbaarst, omdat daar zout en zuurstof elkaar afwisselen. Palen die permanent onder water staan roesten juist nauwelijks. Verwarring met houten paalrot is de fout die het vaakst wordt gemaakt: het gebouw laat vergelijkbare signalen zien, maar oorzaak, onderzoek en herstel verschillen volledig. Houd rekening met € 4.000 - € 12.000 voor een verkennend funderingsonderzoek, € 12.000 - € 35.000 voor een volledig onderzoek met inspectieput en boorkernen, en € 25.000 - € 90.000 per woning voor herstel.
1× bekeken
- elektra
Aarding: het onderdeel dat je nooit ziet en dat je leven kan redden
Aarding voert de stroom af van een metalen deel dat per ongeluk onder spanning staat, zodat de aardlekschakelaar binnen tientallen milliseconden uitschakelt. Zonder aarding gebeurt er niets: de behuizing blijft onder spanning tot iemand haar aanraakt. Potentiaalvereffening verbindt de metalen delen onderling — water, gas, cv, afvoer — zodat er geen spanningsverschil tussen kan ontstaan; in een natte badkamer is dat het verschil tussen onschuldig en gevaarlijk. Is de metalen waterleiding vervangen door kunststof zonder dat er een aardelektrode is aangebracht, dan is de aarding soms niet meer werkzaam. Of zij werkt, is niet te zien: dat wordt gemeten.
5× bekeken
- energie
Actief gebruik van zonne-energie: zonnepanelen, zonneboiler en wat ze samen doen
Zon op je dak kun je op drie manieren actief gebruiken: omzetten in stroom met zonnepanelen, omzetten in warm water met een zonneboiler, of allebei tegelijk met een paneel dat stroom en warmte levert. Actief betekent dat er een installatie aan te pas komt. Warmte die vanzelf door je ramen naar binnen valt is passief gebruik, en dat is een ander verhaal. Voor de meeste Nederlandse woningen is zonnestroom de eerste keuze. De installatie is eenvoudiger, de opbrengst is breder inzetbaar en het onderhoud is beperkt. Een zonneboiler heeft alleen zin bij een groot en gelijkmatig warmwatergebruik, en wordt in de praktijk vaak ingehaald door een warmtepompboiler. Deze pagina zet de routes naast elkaar en helpt je kiezen. Voor de uitwerking per route verwijzen we naar de pagina's over zonnepanelen, de zonneboiler en de PVT-panelen.
2× bekeken
- sanitair
Afvoer die ruikt of traag wegloopt: oorzaken en oplossingen
Rioollucht in huis betekent vrijwel altijd dat een waterslot leeg is. Onder elke afvoer zit een sifon met stilstaand water, en dat water is de afdichting naar het riool. Hij loopt leeg door verdamping bij een afvoer die je zelden gebruikt, of hij wordt weggezogen als er te weinig lucht bij de leiding kan — dan borrelt het elders zodra je doorspoelt. Ruikt er maar één afvoer, giet er dan een liter water in en wacht een dag. Traag weglopen is een ander probleem: vet, haar, te weinig afschot of een verstopping. Lopen er meerdere traag, en het laagste punt het eerst, dan zit het in de hoofdleiding en houdt zelf doen op.
1× bekeken
- geluid
Akoestiek binnen: waarom de ene kamer galmt en de andere niet
Galm is geen overlast van de buren maar een eigenschap van je eigen kamer: harde, gladde vlakken kaatsen bijna alles terug, en hoe langer geluid nodig heeft om weg te sterven, hoe slechter je elkaar verstaat. Mensen gaan dan harder praten, wat het niveau opnieuw verhoogt. Moderne woningen galmen meer dan oude — gladde stucwerkwanden, harde vloeren, weinig gordijnen en grote open ruimten zijn stuk voor stuk keuzes. De remedie is absorptie, en wat telt is oppervlak en plaats: het plafond werkt doorgaans het best, omdat het het grootste ononderbroken harde vlak is. Hang nooit panelen op in een kamer zonder gordijnen en kleed; het goedkope werk komt eerst.
2× bekeken
- installaties
Antennes en telecominstallaties op het dak
Een antenne-opstelpunt levert een jaarlijkse vergoeding op en legt je vast voor lange tijd. Kijk eerst welke vorm het contract heeft: een huurovereenkomst is op te zeggen, een recht van opstal wordt notarieel gevestigd en in het kadaster ingeschreven en is veel moeilijker te beëindigen. Het technische risico zit niet in de antenne maar in de doorvoeren door de dakbedekking: laat die uitvoeren in overleg met de partij die de dakgarantie geeft, anders vervalt die garantie op het moment dat je hem nodig hebt. Regel vooraf wie demonteert en betaalt als het dak toe is aan vervanging, en zorg voor een aparte meter — zonder die meter betaalt de vereniging jarenlang de stroom van de provider mee.
2× bekeken
- asbest
Asbest bij verbouwen en slopen: onderzoek, risicoklassen en wat je van je aannemer mag verwachten
Bij bedrijfsmatige sloop of verbouwing van een bouwwerk van vóór 1 januari 1994 is een asbestinventarisatie verplicht, en die moet er zijn vóórdat het werk begint. Een gecertificeerd bureau onderzoekt, neemt monsters en legt in een rapport vast waar het zit, hoeveel, in welke staat en in welke risicoklasse het verwijderen valt: 1, 2 of 2A. Klasse 2 en 2A vragen een gecertificeerd verwijderingsbedrijf en een eindbeoordeling door een onafhankelijk laboratorium voordat de ruimte wordt vrijgegeven. Zonder rapport kan de aannemer niet beginnen en kan de gemeente de sloopmelding niet beoordelen. Vraag je aannemer expliciet om de inventarisatie en om het certificaatnummer; neem zelf geen monsters.
1× bekeken
- gevaarlijke stoffen
Asbest herkennen in een gebouw
Het bouwjaar is de eerste zeef: is er na 1993 gebouwd, dan is asbest vrijwel uitgesloten. Asbest herken je niet aan de kleur of aan het uiterlijk. Je herkent de plek, het bouwdeel en het bouwjaar; de zekerheid komt uit een monster. Hechtgebonden materiaal dat heel is en met rust wordt gelaten, is het probleem niet. Boren, zagen, schuren en breken maken het dat wel. De duurste fout is niet het asbest zelf maar de vondst halverwege een klus, met een stilgelegd werk en een besmette ruimte. Een asbestinventarisatie van een woning kost € 400 tot € 900, een laboratoriumanalyse van een enkel monster € 40 tot € 90. Prijspeil augustus 2026.
2× bekeken
- asbest
Asbest in de bodem: waar het zit en wanneer het onderzocht moet worden
Asbest in de bodem is meestal niet weggewaaid maar weggespoeld of ingegraven, en daarmee goed te voorspellen. Vier bronnen verklaren vrijwel alle gevallen: de druppelzone onder een asbestdak — een strook van een halve tot anderhalve meter langs de druiplijn, verreweg de meest voorkomende — puin dat als erfverharding of ophoging is gebruikt, gedempte sloten, en de asbestwegen in delen van Overijssel en Gelderland. Loop je perceel op die vier na en zoek de geschiedenis uit; oude luchtfoto's en het bouwdossier zeggen meer dan graven. Neem zelf geen monsters en zeef geen grond: onderzoek vraagt een erkend bureau, en de handeling zelf verspreidt.
2× bekeken
- gezondheid
Asbest in de woning: risico, onderzoek en sanering
Zolang asbesthoudend materiaal heel is en met rust wordt gelaten, komen er nauwelijks vezels vrij. Het gevaar ontstaat bij boren, zagen, breken of afvoeren. Twee vormen bepalen hoe riskant een toepassing is: hechtgebonden asbest zit vast in cement — golfplaten, vlakke platen, rioolbuizen — en niet-hechtgebonden asbest is los, zoals spuitasbest, leidingisolatie en de viltachtige onderlaag van oud vinyl. Die tweede categorie geeft bij de geringste beroering veel vezels af. Verwering telt mee: een golfplaat van dertig jaar oud verliest zijn cementhuid. Met het blote oog is asbest niet uit te sluiten; zekerheid geeft alleen een inventarisatie door een gecertificeerd bureau.
1× bekeken
- asbest
Asbest na brand: wat je doet en wat je vooral niet doet
Raak de brandresten niet aan en loop of rijd er niet overheen. Verspreide asbestdeeltjes zijn beheersbaar, vermalen deeltjes niet — en vermalen doe je door erover te lopen, erover te rijden of ze op te vegen. Na een brand gaat het om zichtbare grijze schilfers van een halve tot enkele centimeters, op daken, in goten, op bestrating en in tuinen. Tijdens de brand: naar binnen, ramen en deuren dicht, mechanische ventilatie uit. Direct erna juist goed doorluchten en de ventilatie weer aan. Nooit vegen, stofzuigen, een bladblazer gebruiken of de tuinslang op druk zetten. Groente uit een moestuin in het verspreidingsgebied eet je niet tot die is vrijgegeven.
2× bekeken
- asbest
Asbestbeleid en asbestinventarisatie bij een corporatie of VvE: van dossier tot calamiteit
Elk gebouw van vóór 1994 kan asbest bevatten, en een verhuurder, een corporatie of een vereniging die dat bezit beheert, heeft er dagelijks mee te maken: bij mutaties, reparaties, renovaties en incidenten. Een asbestbeleid legt vast wat de organisatie weet, wat zij doet en wie wat beslist. De kern is een inventarisatie van het bezit: welke complexen en bouwdelen bevatten welk asbest, in welke staat, en wat is daarmee besloten: laten zitten en beheren, verwijderen bij een natuurlijk moment of direct verwijderen. Zonder dat dossier wordt elke reparatie een verrassing en elk incident een crisis. Werk aan asbesthoudende materialen is gebonden aan regels: inventarisatie door een gecertificeerd bureau vóór sloop of renovatie, verwijdering door een gecertificeerd bedrijf in de meeste risicoklassen, melding bij de gemeente en het bevoegd gezag, en een eindbeoordeling; alleen enkele kleine, hechtgebonden toepassingen mag een particulier zelf verwijderen. Bewoners zijn onderdeel van het beleid: zij moeten weten wat er in hun woning zit en wat zij niet mogen doen, zoals boren in asbesthoudende plafondplaten of een vinylvloer met asbest verwijderen; een corporatie die dat niet communiceert, krijgt de rekening bij een incident. Een inventarisatie van een complex kost € 1.500 tot € 6.000, een saneringsproject in een woning € 1.500 tot € 10.000 en een calamiteit zonder voorbereiding een veelvoud daarvan.
1× bekeken
- toegankelijkheid
Badkamer aanpassen zonder dat het opvalt
De aanpassingen die het meeste opleveren, zijn de aanpassingen die niemand ziet: een drempelloze instap, ruimte om te draaien, en een vlakke vloer. Beugels hoeven er niet uit te zien als beugels. Wat telt is de bevestiging in de wand, en die maak je nu, ook als de beugel er later komt. Antislip is een eigenschap van de tegel en geen behandeling achteraf. Die keuze maak je één keer. De duurste fout is een badkamer verbouwen zonder de toekomstige situatie mee te nemen. Twee keer betegelen kost meer dan één keer goed nadenken. Meerkosten bij een verbouwing die je toch doet: € 500 tot € 2.500. Prijspeil augustus 2026.
2× bekeken
- badkamer
Badkamer verbouwen: volgorde en valkuilen
Tegels en voegen zijn niet waterdicht. Het water wordt gekeerd door een laag daaronder, en ontbreekt die of loopt hij niet door, dan gaat het mis — vaak pas na jaren, en altijd achter tegels die eraf moeten. Een badkamer is opgebouwd in lagen met elk één taak: een vlakke, droge ondergrond, afschot in de dekvloer, een waterdichte afdichting met banden in de hoeken en rond doorvoeren, en tegelwerk als slijtlaag. De installaties liggen daarachter en zijn na afloop niet meer bereikbaar. Daarom is de volgorde onverbiddelijk: alles wat in wand of vloer moet, gebeurt vóórdat er iets dichtgaat. Denk aan de deur: een nieuwe vloeropbouw komt zomaar twee centimeter hoger uit.
1× bekeken
- gevel
Baksteen: soorten, eigenschappen en waarom de ene steen afvriest
Stenen verschillen sterk in hardheid, wateropname en vorstbestandheid, en dat verklaart waarom de ene gevel na tachtig jaar nog gaaf is en de andere na twintig jaar afbrokkelt. Hoe heter er is gebakken, hoe dichter de steen. Het gebakken oppervlak — de sintelhuid — is het dichtste deel; gaat die eraf door stralen of hoge druk, dan komt de poreuze kern bloot en versnelt de verwering. Vorstschade ontstaat waar een verzadigde steen vorst krijgt, dus vooral in de onderste meter, bij dorpels en bij een tuinmuur. De hardheid van de mortel speelt mee: bij een harde voeg kan het vocht alleen door de steen naar buiten, en dan verweert de steen in plaats van de voeg.
1× bekeken
- algemene ruimten
Bergingen, fietsenstalling en het laden van accu's
Een berging is geen opslagruimte zonder regels: wat er staat bepaalt wat er gebeurt bij brand, en de bergingsgang is in veel complexen tegelijk een vluchtroute. Bergingen uit de naoorlogse bouw hebben zelden detectie en vaak geen compartimentering, terwijl er nu 's nachts accu's staan te laden. Een lithium-accu faalt zelden, maar dan warmen de cellen elkaar op: een brand die snel groeit, slecht te doven is en veel giftige rook geeft. Het risico stijgt bij beschadigde accu's, niet-originele laders en opgevoerde accu's. En een verbod zonder alternatief verplaatst het laden naar de woning — dat is niet veiliger.
1× bekeken
- regelgeving
Beschermd stads- of dorpsgezicht: bescherming van het beeld
In een beschermd stads- of dorpsgezicht heeft het samenhangende beeld cultuurhistorische waarde: de straatwanden, de rooilijnen, de kapvormen, het materiaal. Niet elk pand is een monument, maar de vergunningvrije mogelijkheden uit het Bbl gelden grotendeels niet voor wat vanaf de openbare weg zichtbaar is. Aan de achterzijde is meestal meer ruimte; dat onderscheid — voorzijde streng, achterzijde ruimer — staat in het omgevingsplan, en soms in een beeldkwaliteitsplan of welstandsnota. Onderhoud in dezelfde uitvoering is doorgaans vergunningvrij. Ga nooit uit van wat elders mag: in een beschermd gezicht is die aanname vrijwel altijd onjuist.
1× bekeken
- gemeenschappelijk eigendom
Besluiten in een VvE: meerderheden, quorum en de termijn van één maand
De vergadering van eigenaars is het hoogste orgaan; het bestuur voert uit. Voor een gewoon besluit volstaat een gewone meerderheid van de uitgebrachte stemmen, mits het quorum is gehaald — vaak de helft plus één, maar het reglement bepaalt dat. Wordt het quorum niet gehaald, dan kan een tweede vergadering besluiten zonder quorum. Voor een uitgave boven een bepaald bedrag, een geldlening of een aktewijziging gelden hogere drempels. Een besluit in strijd met de wet, de akte of het reglement is vernietigbaar, maar dan moet je binnen één maand na kennisname naar de kantonrechter. Die termijn stopt niet voor een gesprek.
1× bekeken
- tuin
Bestrating en verzakking in de tuin
Bestrating die naar de gevel afloopt, zet water tegen het metselwerk, en dat is een van de meest voorkomende oorzaken van optrekkend en doorslaand vocht. Verzakking heeft vier oorzaken, in deze volgorde te controleren: onvoldoende verdichting bij de aanleg, uitspoeling langs een hemelwaterafvoer of een lekke rioolleiding, zetting van de ondergrond op klei en veen terwijl de woning op palen blijft staan, en te zware belasting. Een kuil op één punt wijst vrijwel altijd op uitspoeling; alleen herstraten laat de holte eronder in stand. De belangrijkste controle kost niets: giet een emmer water bij de gevel en kijk rondom welke kant het op loopt.
1× bekeken
- materiaal
Beton bestellen voor een klus in en om het huis
Je bestelt beton op drie dingen: sterkteklasse, milieuklasse en verwerkbaarheid. Wie er maar één noemt, krijgt wat de leverancier gewend is. De milieuklasse gaat niet over duurzaamheid maar over de omstandigheden waarin het beton staat: binnen, buiten, in de grond, of in het zicht van dooizout. Meer water in de specie maakt het makkelijker verwerken en zwakker beton. Dat is de belangrijkste zin voor wie zelf stort. Nabehandelen is geen extra: vers beton dat te snel uitdroogt, wordt nooit meer wat het had moeten worden. Onder ongeveer een halve kubieke meter is zelf mengen redelijk. Daarboven is een mixer bijna altijd goedkoper en beter.
1× bekeken
- constructie
Beton storten of prefab: wat het verschil betekent voor je planning en je prijs
Beton wordt ter plekke gestort in een bekisting of komt kant-en-klaar op een vrachtwagen. Die keuze zit verstopt in de offerte en bepaalt hoe lang je zonder achtergevel zit. Storten: weinig voorbereiding, dagen tot weken uitharden op de bouwplaats, gevoelig voor vorst. Prefab: zes tot twaalf weken productietijd vooraf, kort op de bouwplaats, en onderweg niets meer te wijzigen.
1× bekeken
- constructie
Betonnen verdiepingsvloeren: kanaalplaat, breedplaat en systeemvloeren
Het vloertype bepaalt waar je mag boren, hoe zwaar je mag belasten en welke risico's er zijn. Een kanaalplaatvloer bestaat uit voorgespannen platen met holle kanalen en strengen onderin. Een breedplaatvloer heeft een dunne prefab onderplaat als bekisting met daarop gestort beton; de hechting tussen die twee is bepalend. Een combinatievloer heeft balken met vulelementen en een druklaag. Bij de vloeren uit de jaren zestig en zeventig die als kwaaitaal en manta bekendstaan, kan de wapening corroderen door vocht in de kruipruimte — niet zichtbaar van bovenaf. De rode draad is de betondekking: te dun of te poreus, en vocht bereikt de wapening.
2× bekeken
- constructie
Betonrot in galerij- en balkonvloeren
Betonrot is roest van de wapening in het beton. Roest zet uit, en die uitzetting drukt het beton er van binnenuit af. Bij een galerij of een balkon zit de wapening dicht onder het oppervlak, en die vloer staat buiten. Dat is de combinatie waarbij het misgaat. Wat je ziet is de laatste fase. Roestbruine strepen en afgedrukt beton betekenen dat het proces al jaren loopt. Een uitkragende galerij- of balkonvloer draagt zichzelf niet: hij hangt aan de constructie. Aantasting bij de inklemming is daarom een ander verhaal dan aantasting in het midden. Onderzoek kost € 1.500 tot € 6.000 per complex; herstel € 150 tot € 600 per vierkante meter. Prijspeil augustus 2026.
1× bekeken
Toon 12 artikelen meer25 van 477 getoond · pagina 2 van 40
Wat staat hier?
- Wat staat er in de kennisbank?
- Naslag: per onderwerp hoe het werkt, waaraan je het herkent, wat het kost om het te laten doen en wanneer je erbij moet halen. Je leest het niet van voor naar achter — je zoekt het hoofdstuk dat je nodig hebt.
- Wat is het verschil met een artikel?
- Een artikel loopt van begin tot eind en verdedigt één punt. Een kennisbankartikel heeft hoofdstukken en is bedoeld om in te zoeken.
- Hoe actueel is het?
- Bij elk artikel staat wanneer het voor het laatst is nagelopen. Bij bedragen en regels staat daarnaast de peildatum, want die verouderen sneller dan de uitleg eromheen.
Verder kijken
Begrippen
Bouwtermen in gewone taal
2.115 begrippen
Gebreken
Zoek op wat je ziet
226 gebreken
Stappenplannen
Wat je doet, en in welke volgorde
186 stappenplannen