KennisKennisbank
Wat staat hier?Uitleg over bouwkundige onderwerpen: hoe iets werkt, hoe je het herkent, en waar de grens ligt tussen zelf doen en uitbesteden.
Sorteren:Titel A–Z
in zeven groepen — wat de kleuren betekenen
Uitgelicht
- elektra
Aarding: het onderdeel dat je nooit ziet en dat je leven kan redden
Aarding voert de stroom af van een metalen deel dat per ongeluk onder spanning staat, zodat de aardlekschakelaar binnen tientallen milliseconden uitschakelt. Zonder aarding gebeurt er niets: de behuizing blijft onder spanning tot iemand haar aanraakt. Potentiaalvereffening verbindt de metalen delen onderling — water, gas, cv, afvoer — zodat er geen spanningsverschil tussen kan ontstaan; in een natte badkamer is dat het verschil tussen onschuldig en gevaarlijk. Is de metalen waterleiding vervangen door kunststof zonder dat er een aardelektrode is aangebracht, dan is de aarding soms niet meer werkzaam. Of zij werkt, is niet te zien: dat wordt gemeten.
5× bekeken
80 van 477 artikelen
- energie
Actief gebruik van zonne-energie: zonnepanelen, zonneboiler en wat ze samen doen
Zon op je dak kun je op drie manieren actief gebruiken: omzetten in stroom met zonnepanelen, omzetten in warm water met een zonneboiler, of allebei tegelijk met een paneel dat stroom en warmte levert. Actief betekent dat er een installatie aan te pas komt. Warmte die vanzelf door je ramen naar binnen valt is passief gebruik, en dat is een ander verhaal. Voor de meeste Nederlandse woningen is zonnestroom de eerste keuze. De installatie is eenvoudiger, de opbrengst is breder inzetbaar en het onderhoud is beperkt. Een zonneboiler heeft alleen zin bij een groot en gelijkmatig warmwatergebruik, en wordt in de praktijk vaak ingehaald door een warmtepompboiler. Deze pagina zet de routes naast elkaar en helpt je kiezen. Voor de uitwerking per route verwijzen we naar de pagina's over zonnepanelen, de zonneboiler en de PVT-panelen.
2× bekeken
- installaties
Antennes en telecominstallaties op het dak
Een antenne-opstelpunt levert een jaarlijkse vergoeding op en legt je vast voor lange tijd. Kijk eerst welke vorm het contract heeft: een huurovereenkomst is op te zeggen, een recht van opstal wordt notarieel gevestigd en in het kadaster ingeschreven en is veel moeilijker te beëindigen. Het technische risico zit niet in de antenne maar in de doorvoeren door de dakbedekking: laat die uitvoeren in overleg met de partij die de dakgarantie geeft, anders vervalt die garantie op het moment dat je hem nodig hebt. Regel vooraf wie demonteert en betaalt als het dak toe is aan vervanging, en zorg voor een aparte meter — zonder die meter betaalt de vereniging jarenlang de stroom van de provider mee.
2× bekeken
- verwarming
Blokverwarming: kosten verdelen, bemeteren en overstappen
Bij blokverwarming koopt het complex de energie in en verdeelt die met een sleutel — en over die sleutel gaat de discussie. Warmtekostenverdelers meten geen warmte: ze meten het verschil tussen radiator- en ruimtetemperatuur en leveren een verhoudingsgetal. Voor verdelen is dat bruikbaar, als absolute meting niet, en dat verklaart veel onbegrip. Individuele warmtemeters in de afleverset meten wel echte energie, maar kunnen alleen als het leidingnet per woning is uitgevoerd. Een deel is nooit individueel: leidingverliezen en het warmhouden van het systeem. Een correctiefactor voor ligging kan het nadeel van een hoekwoning bovenin compenseren, en die is vaak niet ingesteld.
1× bekeken
- brandveiligheid
Brandwerende doorvoeren: waarom elk gat in een brandscheiding dichtgezet moet worden
Een wand of vloer tussen twee woningen moet een brand dertig tot zestig minuten tegenhouden. Elke leiding, kabel of kanaal die erdoorheen gaat, maakt een gat, en dat gat moet even lang standhouden als de wand. Een brandwerende doorvoer is een getest systeem: een manchet om een kunststof buis, een brandwerende mortel of kit, een opschuimende coating, een brandklep in een ventilatiekanaal. Purschuim uit een bus is geen brandwerende afdichting, ook niet als er brandvertragend op staat. De meeste lekken ontstaan na de bouw: bij het aanleggen van glasvezel, een nieuwe cv, een afzuigkap, mechanische ventilatie of zonnepanelen. De installateur boort een gat, trekt de leiding door en laat het gat open. In een appartementengebouw zijn de meterkasten, de leidingschachten en de bergingsgang de plekken waar het misgaat. Een inventarisatie van alle doorvoeren kost € 1.500 tot € 5.000 voor een complex, het dichtzetten € 50 tot € 250 per doorvoer. Wie een doorvoer laat maken, vraagt de installateur hoe hij hem brandwerend afwerkt en laat het vastleggen. Zonder die afspraak gebeurt het niet.
1× bekeken
- geluid
Brommen, ruisen en tikken: geluid van installaties in huis
Installatiegeluid is anders van karakter dan burengeluid: constant of terugkerend, met een vast patroon, en vaak laagfrequent. Er zijn drie routes — luchtgeluid door de ruimte, contactgeluid door de constructie, en geluid dat met de lucht door een kanaal of met het water door een leiding meekomt. Een ventilator doet de eerste twee tegelijk, en die vragen elk een andere maatregel: een demper in het kanaal én trillingdempers onder de unit. Een tikkende cv-leiding is uitzetting die ergens vastzit. Pak het altijd bij de bron aan; dat is verreweg het effectiefst. Pak een unit nooit in om geluid te dempen zonder de luchtstroom te waarborgen.
1× bekeken
- verwarming
Collectieve rookgasafvoer: het gedeelde kanaal en het CO-risico
Bij een gedeeld rookgaskanaal vormen alle aangesloten ketels samen één installatie, ook al staan ze achter verschillende voordeuren. Daarmee wordt de ingreep van één bewoner het probleem van alle anderen: een ketel die op zichzelf uitstekend werkt, kan op een gedeeld kanaal een overdruk veroorzaken die rookgassen bij een ander naar binnen duwt. De verhouding tussen toevoer en afvoer is berekend bij de aanleg, op het aantal en het type toestellen; een ander type, een extra bocht of een afgedopte aansluiting maakt die berekening ongeldig. Het gevaar is koolmonoxide: reukloos, kleurloos, met klachten die op griep lijken. Bij verdenking: ramen open, woning uit, bellen.
1× bekeken
- verwarming
Cv-ketel vervangen: de eisen aan installateur, rookgasafvoer en luchttoevoer
Een nieuwe cv-ketel is geen apparaat dat je ophangt en aansluit. Het is een gasverbrandingsinstallatie, en daarvoor gelden sinds 2023 wettelijke eisen aan wie eraan werkt en aan wat er na het werk gecontroleerd moet zijn. Het werk mag alleen worden gedaan door een bedrijf dat daarvoor gecertificeerd is. Dat geldt voor het toestel, de gasaansluiting, de rookgasafvoer en de luchttoevoer. Je controleert dat vooraf in het openbare register. De rookgasafvoer hoort bij de ketel. Een nieuwe ketel op een oude afvoer is de bekendste bron van koolmonoxide in woningen; bij vervanging wordt de afvoer beoordeeld en in de meeste gevallen meteen vernieuwd. Na plaatsing moet de installateur de hele installatie controleren en meten voordat hij de ketel in bedrijf stelt. Hij mag een onveilige installatie niet aanzetten, en jij hoort daar een rapport van te krijgen. Reken op € 2.200 tot € 3.800 voor een ketel met montage en € 350 tot € 900 extra voor een nieuwe rookgasafvoer met dakdoorvoer. Wie de afvoer weglaat, bespaart een paar honderd euro op het gevaarlijkste onderdeel.
1× bekeken
- wonen
De bijkeuken: aansluitingen, ventilatie, vocht en wat er wel en niet in mag
De bijkeuken is de ruimte waar de wasmachine, de droger, de vriezer, de cv-ketel en soms de warmtepomp bij elkaar staan, en waar de achterdeur op uitkomt. Het is de meest technische ruimte van de woning en de minst bedachte. Vocht is het eerste onderwerp: een wasmachine en een droger brengen samen liters water per dag in de lucht, en een bijkeuken zonder ventilatie of met een koude buitenmuur laat dat zien als schimmel en een muffe geur. De aansluitingen bepalen wat er kan: een aparte groep voor de wasmachine en de droger, een wateraansluiting met een keerklep, een afvoer met een sifon die niet leegloopt, en bij een cv-ketel of warmtepomp de ruimte, de afvoer en de luchttoevoer die daarbij horen. Een bijkeuken is geen verblijfsruimte en hoeft niet aan de eisen daarvoor te voldoen, maar hij is wel een deel van de woning met eisen aan ventilatie, aan de elektrische installatie en aan wat er bij een gastoestel in de buurt mag staan. Reken op € 300 tot € 900 voor een extra groep met wandcontactdozen, € 250 tot € 700 voor een mechanische afzuiging met vochtsensor en € 400 tot € 1.200 voor een nieuwe achterdeur met kierdichting.
2× bekeken
- verwarming
De cv-installatie: hoe hij werkt en waarom de instelling meer doet dan de ketel
Een cv is een gesloten waterkring: een toestel verwarmt water, een pomp stuwt het rond, radiatoren geven de warmte af. Wat het verbruik bepaalt is niet zozeer het toestel maar de instelling — een goed ingestelde oude ketel verbruikt vaak minder dan een verkeerd ingestelde nieuwe. Een hoogrendementsketel haalt zijn rendement uit het condenseren van waterdamp in de rookgassen, en dat gebeurt alleen als de retour onder ongeveer 55 graden blijft; een ketel op 80 graden aanvoer condenseert nauwelijks. De weersafhankelijke regeling levert het meeste op en blijft het vaakst op de fabriekswaarde staan. Blijf nooit bijvullen zonder de oorzaak te zoeken: vers water brengt zuurstof in de installatie.
1× bekeken
- elektra
De elektrische installatie: van aansluiting tot stopcontact
De netbeheerder brengt de aansluiting tot en met de meter; alles daarachter is van de eigenaar. In de verdeelinrichting zitten de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaars en de installatieautomaten. Die twee doen iets verschillends: een automaat beschermt de léiding tegen overbelasting en kortsluiting, een aardlekschakelaar beschermt ménsen door uit te schakelen zodra stroom weglekt. Zonder werkende aarding doet die laatste niet wat hij hoort te doen. Zware verbruikers — inductie, droger, laadpunt, warmtepomp — krijgen een eigen groep. Plaats nooit een zwaardere zekering omdat een groep uitvalt: de beveiliging beschermt de leiding, en zwaarder op dezelfde leiding is brandgevaarlijk.
2× bekeken
- gemeenschappelijk eigendom
De parkeergarage van een wooncomplex: ventilatie, brandveiligheid, toegang en onderhoud
Een parkeergarage onder of naast een wooncomplex is een gebouwdeel met eigen regels: uitlaatgassen die moeten worden afgevoerd, een brand die anders verloopt dan in een woning, een toegang die tegelijk open en gesloten moet zijn, en beton dat onder zout en water slijt. Ventilatie is het eerste onderwerp: een gesloten garage heeft mechanische ventilatie met detectie van koolmonoxide nodig, en die installatie is vaak oud, luid en slecht onderhouden. Brandveiligheid is het tweede: de garage is een eigen brandcompartiment, gescheiden van de woningen en het trappenhuis, met eisen aan deuren, doorvoeren, blusmiddelen en steeds vaker aan het laden van elektrische auto's. Toegang en onderhoud zijn het derde: de deur of het hek, de verlichting, de afwatering, de coating van de vloer en de betonschade die na dertig jaar aan de dag komt. Reken op € 3.000 tot € 10.000 voor een inspectie van ventilatie, brandveiligheid en beton met rapport, € 15.000 tot € 60.000 voor het vernieuwen van de ventilatie met detectie en € 40 tot € 90 per vierkante meter voor een nieuwe vloercoating.
1× bekeken
- energie
De slimme meter en inzicht in je energieverbruik
Een slimme meter meet elektriciteit en gas en stuurt de standen naar de netbeheerder; het inzicht dat je eruit haalt, komt niet uit de meter zelf maar uit de poort aan de voorkant of de app van je leverancier, en dat inzicht is de goedkoopste besparing in huis. Een woning met een gemiddeld verbruik betaalt duizenden euro's per jaar aan energie; wie per uur ziet wat het huis verbruikt, vindt het sluipverbruik, de te warme boiler, de verwarming die 's nachts aanstaat en de oude vriezer in de schuur. De P1-poort op de meter is van jou: een energieverbruiksmanager of een leesmodule van € 30 tot € 150 leest hem uit en toont het verbruik per seconde; de netbeheerder ziet alleen wat je hem laat sturen. Een slimme meter is niet verplicht, maar bijna elke woning heeft er een; wie hem niet wil, kan hem administratief laten uitzetten en leest dan zelf de standen door. De meter zelf is gratis geplaatst door de netbeheerder; een terugleverende woning met zonnepanelen heeft hem nodig om de teruglevering te registreren, en met een dynamisch contract meet hij per kwartier of uur.
1× bekeken
Toon 12 artikelen meer13 van 80 getoond · pagina 1 van 7
Wat staat hier?
- Wat staat er in de kennisbank?
- Naslag: per onderwerp hoe het werkt, waaraan je het herkent, wat het kost om het te laten doen en wanneer je erbij moet halen. Je leest het niet van voor naar achter — je zoekt het hoofdstuk dat je nodig hebt.
- Wat is het verschil met een artikel?
- Een artikel loopt van begin tot eind en verdedigt één punt. Een kennisbankartikel heeft hoofdstukken en is bedoeld om in te zoeken.
- Hoe actueel is het?
- Bij elk artikel staat wanneer het voor het laatst is nagelopen. Bij bedragen en regels staat daarnaast de peildatum, want die verouderen sneller dan de uitleg eromheen.
Verder kijken
Begrippen
Bouwtermen in gewone taal
2.115 begrippen
Gebreken
Zoek op wat je ziet
226 gebreken
Stappenplannen
Wat je doet, en in welke volgorde
186 stappenplannen