Een propaantank bij de woning: de melding en de afstanden

Een propaantank is voor wie geen aardgasaansluiting heeft vaak de enige praktische oplossing, en daarmee begint een vraag die zelden goed beantwoord wordt: mag die tank daar staan? Onze pagina over propaan zonder aardgas gaat over de keuze; dit artikel gaat over de regels.

Het aantal dat de meeste mensen zoeken is de afstand. Die staat in een tabel, en de tabel heeft twee ingangen: de inhoud van de tank en het aantal keren dat je hem per jaar laat vullen. Dat tweede is verrassend, en het is precies het punt waarop een plan kan omvallen: wie een kleinere tank neemt om onder een grens te blijven, laat vaker vullen en komt in een strengere rij van de tabel terecht.

Wat hier niet staat, is wat propaan kost, of hoe een installatie wordt aangelegd en gekeurd. Dit gaat over de melding en de afstanden.

Er zijn drie treden, en je moet weten op welke je staat.

Trede één: is het een aangewezen activiteit? Als milieubelastende activiteit is aangewezen het opslaan van giftige, bijtende, brandbare of oxiderende gassen van ADR-klasse 2 die tot vloeistof zijn verdicht, in een opslagtank met een inhoud van meer dan 150 liter. Propaan is zo'n gas. Een tank van 150 liter of minder valt er dus buiten; elke huishoudelijke tank — die begint meestal rond 1.000 of 1.200 liter — valt erboven en is daarmee een aangewezen activiteit.

Voor verstikkende gassen van ADR-klasse 2 ligt die grens op meer dan 300 liter, en voor tot vloeistof verdichte gassen in de gevarenklasse acute toxiciteit categorie 1, 2 of 3 weer op meer dan 150 liter.

Trede twee: is er een vergunning nodig? De vergunningplicht is aangewezen voor onder meer giftige of bijtende gassen van ADR-klasse 2, voor gassen in de gevarenklasse acute toxiciteit categorie 1, 2 of 3, voor meer dan 13 m³ propaan of propeen in een opslagtank, voor propaan of propeen waarbij in de vloeistoffase wordt afgetapt, en voor brandbare gassen van ADR-klasse 2 met uitzondering van propaan of propeen. Een huishoudelijke propaantank van 1 tot 5 m³ valt daar niet onder: dat is ruim onder de 13 m³, en bij normaal gebruik wordt er gas afgetapt en geen vloeistof.

Trede drie: de algemene regels. Zit je in het gebied tussen aangewezen en vergunningplichtig, dan gelden de algemene regels van de paragraaf over het opslaan van propaan of propeen in opslagtanks. En die beginnen met een melding.

Het is verboden de activiteit te verrichten zonder dit ten minste vier weken voor het begin ervan te melden. De melding bevat de coördinaten van de opslagtank, van het vulpunt, van de bovengrondse vloeistofvoerende leiding, van de aansluitpunten van die leiding en pomp, en van de opstelplaats van de tankwagens; de inhoud van de opslagtank; de aanduiding of het aantal bevoorradingen per jaar niet meer dan 5 of meer dan 5 bedraagt; en het brandaandachtsgebied en explosieaandachtsgebied. Ga je het anders doen dan je hebt gemeld, dan meld je dat opnieuw, ook weer vier weken vooraf.

Dan de afstanden. Met het oog op het waarborgen van de veiligheid geldt een afstand vanaf het vulpunt, de bovengrondse vloeistofvoerende leiding, de aansluitpunten, de bovengrondse opslagtank en de opstelplaats van de tankwagens. Die afstand is:

inhoud opslagtank

bevoorradingen per jaar

tot de grens van de locatie

tot zeer kwetsbare gebouwen

tot beperkt kwetsbare en kwetsbare gebouwen en locaties

---

---

---

---

---

5 m³ of minder

niet meer dan 5

25 m

25 m

10 m

5 m³ of minder

meer dan 5

25 m

25 m

20 m

meer dan 5 m³ tot 13 m³

niet meer dan 5

50 m

50 m

15 m

meer dan 5 m³ tot 13 m³

meer dan 5

50 m

50 m

25 m

Lees de tweede kolom goed. Bij een tank van 5 m³ of minder verdubbelt de afstand tot kwetsbare gebouwen van 10 naar 20 meter zodra je meer dan vijf keer per jaar laat bevoorraden. En let op de sprong bij de tankgrootte: boven 5 m³ gaat de afstand tot de grens van de locatie van 25 naar 50 meter. Dat is op een gewoon perceel vaak niet haalbaar, en het is de echte reden waarom huishoudelijke tanks zelden boven 5 m³ uitkomen.

Het verschil tussen een grotere tank en vaker vullen is dus geen comfortvraag maar een ruimtevraag. Een grotere tank die je twee keer per jaar laat vullen, kan ruimtelijk onmogelijk zijn; een kleinere tank die je acht keer laat vullen, loopt tegen 20 meter aan.

Hoe groot is de tank? 150 liter is de ondergrens van de aanwijzing, 5 m³ de grens in de tabel, 13 m³ de grens van de vergunningplicht. Zoek de nominale inhoud op, niet de vulgraad.

Hoe vaak wordt er bevoorraad? Niet meer dan vijf keer per jaar, of meer: dat is één vinkje in de melding en een factor twee in de afstand.

Waar staat het vulpunt? De afstanden worden niet alleen vanaf de tank gemeten, maar ook vanaf het vulpunt, de leiding, de aansluitpunten en de opstelplaats van de tankwagen. Een tank ver achter op het erf met een vulpunt aan de weg schuift het probleem niet weg.

Wat staat er in de buurt? De tabel onderscheidt zeer kwetsbare gebouwen, en beperkt kwetsbare en kwetsbare gebouwen en locaties. Een school of zorginstelling in de buurt verandert de uitkomst.

Wordt er gas of vloeistof afgetapt? Aftappen in de vloeistoffase maakt de activiteit vergunningplichtig, ongeacht de grootte.

Is het ooit gemeld? Bij een bestaande tank is dat de eerste vraag bij aankoop van een woning.

Zelf kun je het voorwerk doen, en dat bepaalt of een plan haalbaar is. Zoek de nominale inhoud van de tank op. Schat je jaarverbruik en bepaal hoeveel bevoorradingen dat wordt — en of je daarmee onder of boven de vijf per jaar zit. Meet op een kadastrale kaart de afstanden van de voorgenomen opstelplaats én het vulpunt tot de perceelgrenzen en tot de gebouwen eromheen. Breng in kaart wat er in de buurt staat: woningen, een school, een zorglocatie.

Wat je niet zelf doet, is het brandaandachtsgebied en explosieaandachtsgebied bepalen. Dat zijn begrippen uit het Besluit kwaliteit leefomgeving met een eigen rekenwijze. En de installatie zelf — tank, leiding, vulpunt, aansluitpunten — is werk van een erkend installateur, met eigen keuringen.

Reken ook niet met de afstand tot de tank alleen. De regel noemt vijf punten, en de opstelplaats van de tankwagen is er één van. Een vulpunt dat de tankwagen aan de straat laat staan, legt de afstand daar.

De aanwijzing staat in het Besluit activiteiten leefomgeving, in de paragraaf over opslagtanks voor gassen. Artikel 3.21 wijst het opslaan van tot vloeistof verdichte gassen van ADR-klasse 2 in een tank van meer dan 150 liter aan als milieubelastende activiteit; artikel 3.22 wijst de vergunningplichtige gevallen aan, met onder meer de grens van 13 m³ propaan en het aftappen in de vloeistoffase.

De algemene regels staan in de paragraaf over het opslaan van propaan of propeen in opslagtanks. Artikel 4.896 bepaalt het toepassingsbereik, artikel 4.897 de melding met haar vier gegevens, en artikel 4.899 de veiligheidsafstanden met tabel 4.899. Dat artikel maakt onderscheid tussen de afstand tot de begrenzing van de locatie waarop een activiteit wordt verricht, en de afstand tot kwetsbare gebouwen en locaties die op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning zijn toegelaten.

Naast de melding en de afstanden gelden regels over het informeren bij een wijziging van de afstand, en over de uitvoering van de installatie zelf.