Beginnen en eindigen van bouwwerkzaamheden: twee werkdagen, en de ingebruikname

Ons begrip bouwmelding legt uit wat die melding is, en onze vraagpagina gaat over wie hem doet bij meerdere aannemers. Dit artikel gaat over wat er daarná komt, en dat wordt bijna altijd vergeten: twee korte informatieplichten rond het begin en het einde van het werk, en een zin met gevolgen — je mag het bouwwerk niet in gebruik nemen voordat je het einde hebt gemeld.

Die zin is de reden waarom dit artikel bestaat. Mensen regelen de vergunning of de melding netjes, bouwen, en gaan er wonen. Dat laatste mag pas als de beëindiging is gemeld, en dat staat niet in de vergunning maar in het besluit.

Wat hier niet staat, is wanneer je een bouwmelding of een vergunning nodig hebt. Dit gaat over de twee informatiemomenten en over de stukken op het bouwterrein.

Er zijn drie verplichtingen, en ze hangen aan één voorwaarde.

De voorwaarde eerst. Beide informatieplichten zijn alleen van toepassing op het bouwen van een bouwwerk waarvoor een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit of een bouwmelding nodig is. Bouw je vergunningvrij en zonder melding, dan gelden ze niet. Dat is de toets die je als eerste doet.

Plicht één: twee werkdagen vóór het begin. Ten minste twee werkdagen voor het begin van bouwwerkzaamheden wordt het bevoegd gezag daarover geïnformeerd. En let op de toevoeging: met inbegrip van ontgravingswerkzaamheden. Het startmoment is dus niet het moment waarop de eerste steen wordt gelegd maar het moment waarop de graafmachine begint. Wie denkt dat het grondwerk nog vóór de informatieplicht valt, is te laat.

Twee werkdagen is kort — maar het is wel een werkdagen-termijn. Beginnen op een maandag betekent informeren op de donderdag ervoor, en rond feestdagen schuift dat op.

Plicht twee: uiterlijk de eerste werkdag ná beëindiging. Het bevoegd gezag wordt uiterlijk op de eerste werkdag na beëindiging van de bouwwerkzaamheden daarover geïnformeerd. En dan volgt de zin waar het om gaat: het bouwwerk wordt niet in gebruik genomen voordat aan deze informatieplicht is voldaan.

Dat koppelt het gebruik aan een administratieve handeling. Een aanbouw waarin je gaat wonen, een dakopbouw waarin de slaapkamer komt, een garage die je gaat gebruiken: eerst melden dat het werk klaar is, dan in gebruik nemen. Het is één bericht, en het staat tussen jou en de bewoning in.

Plicht drie: de stukken op het bouwterrein. Tijdens het verrichten van bouwwerkzaamheden zijn, voor zover die documenten zijn opgesteld, de volgende gegevens en bescheiden of een afschrift daarvan op het bouwterrein aanwezig:

• de omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit;
• de bouwmelding;
• een actuele planning van de data waarop specifieke bouwwerkzaamheden worden uitgevoerd;
• de risicomatrix, het bouwveiligheidsplan en andere gegevens en bescheiden over de maatregelen om de veiligheid te waarborgen en de gezondheid te beschermen in de directe omgeving van de bouwwerkzaamheden;
• een afschrift van een maatwerkvoorschrift;
• als er een veiligheidscoördinator directe omgeving moet worden aangesteld: de naam en contactgegevens van die coördinator;
• een besluit tot oplegging van een last onder bestuursdwang of last onder dwangsom; en
• overige voor het bouwen van belang zijnde gegevens en bescheiden.

Let op «voor zover deze documenten zijn opgesteld». De lijst verplicht niet tot het opstellen van al die stukken; hij verplicht ertoe dat wat er is, ter plaatse aanwezig is. Of er een bouwveiligheidsplan of een risicomatrix moet zijn, en of er een veiligheidscoördinator directe omgeving moet komen, volgt uit andere artikelen en hangt af van de aard en de omgeving van het werk.

Die risicomatrix is wel het stuk dat bij een verbouwing in een bestaande straat het snelst in beeld komt. De regels over bouw- en sloopwerkzaamheden kennen een specifieke zorgplicht en een beoordeling van de risico's voor de directe omgeving; bij werk tegen de buren aan, boven een openbare weg of naast een kwetsbaar gebouw is dat geen formaliteit.

Is er een vergunning of een melding nodig? Dat is de toets die bepaalt of de twee informatieplichten gelden. Vergunningvrij en zonder melding: dan niet.

Wanneer begint het werk werkelijk? Het grondwerk telt mee. Zet het startmoment op de dag dat de graafmachine komt, niet op de dag van de eerste steen.

Hoeveel werkdagen heb je nog? Twee werkdagen, dus niet twee dagen. Reken terug vanaf de startdatum en houd rekening met weekend en feestdagen.

Wanneer is het werk beëindigd? Dat is het moment waarop de bouwwerkzaamheden klaar zijn, en het bepaalt de uiterste dag voor het tweede bericht: de eerste werkdag daarna.

Wil je er in? Dan is de vraag of het einde al is gemeld. Ingebruikname is aan die melding gekoppeld.

Welke stukken zijn opgesteld? Verzamel wat er is: vergunning of melding, planning, risicomatrix, bouwveiligheidsplan, maatwerkvoorschriften, de coördinator. Wat er is, hoort ter plaatse te zijn.

Wie houdt het bij? Bij een aannemer die het werk leidt, is dat vaak zijn taak; bij losse opdrachten in eigen beheer is het de jouwe.

Zelf kun je vrijwel alles aan deze plichten doen, en dat is goed nieuws: het zijn twee berichten en een map. Bepaal eerst of je plan een vergunning of een bouwmelding vraagt; alleen dan gelden ze. Reken daarna terug: twee werkdagen voor de dag dat het grondwerk begint. Zet een herinnering voor de dag dat het werk klaar is, want het tweede bericht moet uiterlijk de eerste werkdag daarna.

Zelf kun je ook het dossier inrichten. Maak één map — fysiek of digitaal, maar wel op het bouwterrein bereikbaar — met de vergunning of melding, de planning, en wat er aan veiligheidstukken is. Houd de planning actueel; dat is letterlijk wat de regel vraagt.

Wat je niet zelf doet, is de risicomatrix en het bouwveiligheidsplan opstellen als die voor jouw werk nodig zijn. Dat is werk met een methode, en het gaat over de veiligheid en gezondheid van de directe omgeving: de buren, de weg, het trottoir. Bij werk tegen een bestaande gevel, boven openbaar gebied of naast een kwetsbaar gebouw hoort dat bij de aannemer of bij een adviseur.

En reken er niet op dat de aannemer de berichten vanzelf doet. Spreek het af en leg het vast; bij meerdere aannemers is onduidelijkheid hierover de regel en niet de uitzondering.

De plichten staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, in de paragraaf over de procedure bij bouwwerkzaamheden. Artikel 7.7 regelt het informeren over het begin en de beëindiging, met de termijn van ten minste twee werkdagen vooraf, het bericht uiterlijk op de eerste werkdag na beëindiging, en het verbod om het bouwwerk in gebruik te nemen voordat aan die informatieplicht is voldaan. Het derde lid beperkt beide plichten tot het bouwen waarvoor een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit of een bouwmelding nodig is.

Artikel 7.8 somt op welke gegevens en bescheiden tijdens het werk op het bouwterrein aanwezig zijn, voor zover zij zijn opgesteld. Daar staan de vergunning of melding, de actuele planning, de risicomatrix en het bouwveiligheidsplan, maatwerkvoorschriften, de contactgegevens van de veiligheidscoördinator directe omgeving, een eventuele last onder bestuursdwang of dwangsom, en de overige voor het bouwen van belang zijnde stukken.

Daarnaast geldt voor bouw- en sloopwerkzaamheden een specifieke zorgplicht, en bestaan er regels over de risicomatrix en over het aanstellen van een veiligheidscoördinator directe omgeving. Of die laatste nodig is, volgt uit die artikelen en uit de aard van het werk en de omgeving.