Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Isocyanaat

Onderwerp Veiligheid

Ook: Isocyanaat · isocyanaten · diisocyanaat · diisocyanaten · vrije isocyanaten · MDI · TDI · HDI

In het kort

Een isocyanaat is een reactieve chemische stof die samen met een andere component polyurethaan vormt. Het zit in purschuim, polyurethaankit, polyurethaanlijm, tweecomponentenlak en sommige gietvloeren. Zolang het niet is uitgehard, kan het de luchtwegen en de huid gevoelig maken. Sinds 24 augustus 2023 mag je in de EU beroepsmatig alleen met diisocyanaten werken na een opleiding.

In andere talen

Engels
Isocyanate
Duits
Isocyanat
Frans
Isocyanate
Spaans
Isocianato
Italiaans
Isocianato

Er staat meer over isocyanaat

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Je kent isocyanaten zonder dat je het woord kent. De bus purschuim waarmee je een kozijn afdicht, de koker polyurethaankit voor een dakgoot, de lijm die hout waterbestendig verbindt, de tweecomponentenlak op een trap: in al die producten zit een isocyanaat. Het is de stof die het product laat uitharden.

Dat werkt zo. Een isocyanaat reageert graag met andere stoffen. Komt het in contact met een polyol, een andere chemische bouwsteen, dan ontstaat er een lange keten of een netwerk: polyurethaan. Komt het in contact met water, ook met het vocht in de lucht, dan reageert het eveneens. Een eencomponent purschuim of polyurethaankit hardt daarom uit door de luchtvochtigheid. Een tweecomponentproduct heeft een aparte verharder, en die verharder is het isocyanaat.

Na het uitharden is er van die reactiviteit weinig over. Een uitgeharde kitvoeg of een isolatieplaat van PUR geeft in gewoon gebruik geen isocyanaat meer af. Het risico zit dus in een korte periode: het mengen, het aanbrengen en de eerste uren daarna, als er nog vrije isocyanaten zijn. En het zit in wat je later met het materiaal doet. Schuren van een niet volledig uitgeharde laag, verhitten en branden geven opnieuw risico.

Waarom dat risico zo serieus wordt genomen, heeft met het lichaam te maken. Isocyanaten zijn sensibiliserend. Wie er herhaaldelijk aan wordt blootgesteld, kan overgevoelig worden. Dat gebeurt niet bij iedereen en niet direct, maar als het is gebeurd, is het blijvend. Daarna reageer je op heel lage concentraties met benauwdheid, hoesten of astmatische klachten. Isocyanaten gelden als een van de bekende oorzaken van beroepsastma. Ook de huid kan overgevoelig worden, en een eenmaal gevoelige huid blijft dat.

Daarom heeft de Europese Unie het beroepsmatig gebruik van diisocyanaten aan een voorwaarde verbonden. Sinds 24 augustus 2023 mag een vakman of een bedrijf producten met diisocyanaten alleen gebruiken als de gebruiker een passende opleiding heeft gehad. Voor een particulier geldt die eis niet, maar de stof is dezelfde. Wat voor de vakman een plicht is, is voor de klusser een goed advies.

Isocyanaten komen ook voor waar je ze niet verwacht. Sommige houtachtige platen worden met een isocyanaatlijm gebonden in plaats van met een lijm op basis van formaldehyde. In de plaat is de lijm uitgehard. Bij het zagen en schuren komt houtstof vrij, maar de isocyanaatlijm is dan geen bijzonder risico meer.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.