Brandklasse en rookklasse: wat B, C, D en s2 betekenen

Het corpus noemt de brandklasse twintig keer en legt het stelsel nooit uit. Rookklasse komt er niet in voor en de norm die de klassen vastlegt ook niet. Dit artikel geeft het stelsel, de letters, en welke letter waar geldt.

Je komt die letters tegen in elk productblad van een plaat, een isolatie, een vloer of een kabel: B-s1,d0, C-s2,d0, D_fl-s1. Wie ze niet kan lezen, kan niet beoordelen of een materiaal op die plek mag — en dat is precies de beoordeling die bij een verbouwing van een gang of een trappenhuis telt.

Wat hier niet staat, is welk product je moet kiezen. Dit gaat over het stelsel en over de eis.

Het aansturingsartikel zegt dat een bouwwerk zodanig is dat brand en rook zich niet snel kunnen ontwikkelen. De tabel wijst per gebruiksfunctie per vlak een klasse aan, en dat is de kern: de eis hangt niet aan het materiaal maar aan de plaats.

Het stelsel. NEN-EN 13501-1 classificeert materialen in brandklassen A1, A2, B, C, D, E en F. A1 is onbrandbaar; F is niet geclassificeerd. Een lagere letter is strenger. Daarnaast zijn er twee aanvullende classificaties: de rookklasse s1, s2 of s3 — s1 is de minste rookontwikkeling — en de druppelklasse d0, d1 of d2 voor brandende druppels. Een productblad dat «B-s1,d0» zegt, meldt dus brandklasse B, rookklasse s1 en druppelklasse d0.

Voor vloeren bestaat een eigen reeks met het achtervoegsel fl (floor): A1_fl tot F_fl. Voor kabels de reeks met ca (cable): A_ca tot F_ca. En voor pijpisolatie de reeks met l (linear). Dat verklaart de rare aanduidingen als «C_fl», «B2_ca» en «B_l» in de tabel.

De eis aan het binnenoppervlak. Een zijde van een constructieonderdeel die grenst aan de binnenlucht voldoet aan de in de tabel aangegeven brandklasse en aan rookklasse s2, beide bepaald volgens NEN-EN 13501-1. Een eigen lid beperkt dat: de eis aan de rookklasse geldt alleen bij een beschermde vluchtroute. In je woonkamer geldt dus de brandklasse en niet de rookklasse.

De waarden per plaats. Voor een andere woonfunctie — de gewone woning — geldt voor het binnenoppervlak B op een extra beschermde vluchtroute, D op een beschermde vluchtroute en D overig. Voor een woning in een woongebouw is dat B, B en D: op de beschermde vluchtroute dus strenger dan bij een eengezinswoning, en dat is logisch, want in een woongebouw is die route gemeenschappelijk en vluchten er meer mensen langs.

Voor het buitenoppervlak geldt bij een gewone woning C, D, D en bij een woongebouw C, C, D. Voor een beloopbaar vlak — de vloer — C_fl, D_fl, D_fl respectievelijk C_fl, C_fl, D_fl. Voor kabels B2_ca, D_ca, D_ca respectievelijk B2_ca, B2_ca, D_ca. Voor pijpisolatie B_l, D_l, D_l respectievelijk B_l, B_l, D_l.

En dan de dertien meter. Het deel van een zijde dat grenst aan de buitenlucht en hoger ligt dan 13 m, voldoet aan brandklasse B. Dat is de regel achter de discussies over gevelbekleding op hoogte: boven dertien meter mag er niet zomaar hout of kunststof hangen, ongeacht wat de tabel voor de rest van de gevel zegt.

Een eigen lid regelt dat het beweegbare deel van een deur op bepaalde routes aan brandklasse D voldoet — dus een deur mag lichter zijn dan de wand waarin hij hangt.

Welk vlak is het? Binnenoppervlak, buitenoppervlak, beloopbaar vlak, kabel of pijpisolatie: vijf reeksen met eigen achtervoegsels.

Welke route? Extra beschermde vluchtroute, beschermde vluchtroute of overig. Dat bepaalt of je B, C of D moet hebben.

Woning of woongebouw? Op de beschermde vluchtroute is een woongebouw strenger: B tegen D.

Hoger dan 13 meter? Dan geldt voor het buitenoppervlak brandklasse B, los van de rest van de tabel.

Lees je de hele aanduiding? «B-s1,d0» is brandklasse B, rookklasse s1, druppelklasse d0. Alleen de letter is niet genoeg.

Is de rookklasse hier van toepassing? Alleen bij een beschermde vluchtroute. Elders geldt zij niet.

Is het een vloer of een kabel? Dan geldt de fl- of ca-reeks en niet de gewone letters.

Zelf kun je de aanduidingen lezen, en dat is de helft van het werk. Zoek per materiaal het productblad en noteer de volledige classificatie: de letter, de s-waarde en de d-waarde. Let op het achtervoegsel: zonder achtervoegsel gaat het om een gewoon oppervlak, met fl om een vloer, met ca om een kabel en met l om pijpisolatie. Een vloer die «D_fl» is, is niet hetzelfde als een wand die «D» is.

Zelf kun je ook per plaats vaststellen welke eis geldt: is dit een extra beschermde vluchtroute, een beschermde vluchtroute of overig? Dat onderscheid bepaalt of je B, C of D moet hebben, en of de rookklasse meespeelt.

Wat je niet zelf doet, is classificeren. De klasse komt uit een genormeerde proef volgens NEN-EN 13501-1 en staat op het productblad of in een classificatierapport. Een materiaal zonder classificatie kun je niet beoordelen, en «het is brandvertragend behandeld» is geen klasse.

De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, in de paragraaf over de beperking van het ontwikkelen van brand en rook. Artikel 4.42 is het aansturingsartikel met tabel 4.42, en die tabel geeft per gebruiksfunctie en per vlak de brandklasse.

Artikel 4.43 geeft de eis aan het binnenoppervlak: de in tabel 4.42 aangegeven brandklasse en rookklasse s2, beide bepaald volgens NEN-EN 13501-1, waarbij de rookklasse-eis alleen bij een beschermde vluchtroute geldt en het beweegbare deel van een deur op bepaalde routes aan brandklasse D voldoet.

Artikel 4.44 geeft het buitenoppervlak, met in het tweede lid de regel dat het deel hoger dan 13 m aan brandklasse B voldoet. De volgende artikelen regelen het beloopbaar vlak, kabels en pijpisolatie, vrijstellingen en het dakoppervlak.

Voor een gewone woning geeft tabel 4.42 voor het binnenoppervlak B, D en D; voor een woning in een woongebouw B, B en D.