Ook: Zachtsoldeer · soldeertin · tinsoldeer · zacht soldeer · soldeerdraad · soldeerstaaf
In het kort
In andere talen
- Engels
- Soft solder
- Duits
- Weichlot
- Frans
- Alliage de brasage tendre
- Spaans
- Aleación de soldadura blanda
- Italiaans
- Lega per brasatura dolce
Er staat meer over zachtsoldeer
Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.
Abonnement bekijkenInloggen
Uitgebreid
Solderen is verbinden met een derde metaal dat eerder smelt dan de delen die je verbindt. Dat derde metaal is het soldeer. Ligt het smeltpunt onder de 450 graden, dan spreekt het vak van zachtsoldeer; ligt het erboven, van hardsoldeer. Die grens is een afspraak, maar hij valt samen met een praktisch verschil. Zachtsoldeer lukt met een kleine gasbrander of een soldeerbout, hardsoldeer vraagt een krachtige brander en een geoefende hand.
Vrijwel elk zachtsoldeer bestaat voor het grootste deel uit tin. Tin smelt al rond de 230 graden, hecht goed aan schoon koper, zink, lood en messing, en is in vloeibare vorm dun genoeg om in een smalle spleet te trekken. Aan het tin wordt een ander metaal toegevoegd om het smeltgedrag en de sterkte te sturen. Lange tijd was dat lood. Een mengsel van tin en lood smelt lager dan elk van de twee afzonderlijk, vloeit makkelijk en is goedkoop. Daarom zat het eeuwenlang in waterleidingen, goten, glas in lood en elektronica.
Lood en drinkwater gaan slecht samen. Water dat lang in een leiding stilstaat, neemt lood op uit de verbindingen, en lood is schadelijk, zeker voor jonge kinderen en voor ongeboren kinderen. Voor drinkwater is tin-lood daarom vervangen door loodvrije legeringen: tin met een klein deel koper, of tin met een klein deel zilver. Die smelten iets hoger en vloeien iets minder gewillig, maar met een goede voorbereiding maak je er een even betrouwbare verbinding mee.
In het dakwerk ligt het anders. Wie een zinken goot of een loodslabbe soldeert, wil dat het soldeer niet in één keer van vast naar vloeibaar springt, maar een tijd deegachtig blijft. In die toestand kun je een naad opbouwen, uitstrijken en een hoek vullen. Tin-lood met relatief veel lood heeft precies dat gedrag, en daarom wordt het voor zink en lood nog steeds gebruikt. Er bestaan loodvrije alternatieven, maar die gedragen zich anders onder de brander.
Het derde grote gebruik is elektrisch. Een losse draad aan een soldeerlip, een ledstrip, een printplaat in een thermostaat: dat gaat met dunne soldeerdraad met een kern van hars, en een soldeerbout in plaats van een vlam. De hars maakt het metaal schoon terwijl je soldeert. Zuur vloeimiddel, zoals dat voor zink, hoort hier nooit bij, omdat het de koperen sporen en draden later van binnenuit aantast.
Voor de woningeigenaar is zachtsoldeer dus geen enkel product maar een familie. Het onderscheid dat je moet kennen, is wat er in de rol zit en waarvoor dat bedoeld is. Een rol tin-lood uit de gereedschapskist van een vorige bewoner is prima voor een loodslabbe, en hoort niet aan je drinkwaterleiding.
Zachtsoldeer is ten slotte geen lijm voor kracht. Een soldeerverbinding is zo sterk als nodig om water tegen te houden en een draad op zijn plaats te houden, maar ze is zwakker dan het metaal eromheen. Bij koperen leiding komt de sterkte uit de fitting die over de buis schuift; het soldeer vult alleen de spleet. Bij zink moet de constructie zo zijn opgezet dat het metaal kan uitzetten en krimpen zonder aan de soldeernaad te trekken.
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.
Onderwerpen
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.